Jelenia Góra – kamienica „Pod Okrętem”

Przenieśmy się jeszcze raz do dawnego Hirschbergu. Tym razem w samo centrum, na dawny Rynek (Markt), a dzisiejszy Plac Ratuszowy. W centralnej części placu stoi ratusz, wraz z „Siedmioma Domami”, otoczony przez 6 pierzei podcieniowych kamienic.

 

[Obrazek: pierzeja0.jpg]
Plac Ratuszowy w Jeleniej Górze na dawnej, ozdobnej widokówce, lata 1902-05

 
Kamienice na jeleniogórskim rynku w dużym stopniu stanowią powojenną rekonstrukcję pierwotnych budynków z II połowy XVII i początku XVIII wieku. Większa część z nich, już krótko po wojnie nie nadawała się do dalszego użytku, dlatego pod koniec lat 50-tych podjęto decyzję o ich niemalże całkowitym wyburzeniu i odbudowaniu od podstaw. Chociaż postanowiono zachować charakter historycznej zabudowy, dopuszczono się znacznych uproszczeń i wyraźnego zubożenia ozdobnych elementów.

[Obrazek: pierzeja2.jpg]
jeleniogórski rynek – kamieniczki nr 20 – 24 tuż przed rozbiórką. Wykonujący inwentaryzację zadbał o zachowanie na swoim szkicu istniejących zdobień elewacji, lata 1961-63

 
Taki los spotkał m. in. pierzeję północno – zachodnią „Przędzarzy”, która została najwcześniej wyburzona i na nowo wybudowana. Jedną z ładniejszych, choć wcale nie największych kamienic tej części jeleniogórskiego rynku, była ta znajdująca się przy dzisiejszym Placu Ratuszowym 22, zwana również „Pod Okrętem”.

[Obrazek: pierzeja1.jpg]
fragment pierzei „Przędzarzy” z interesującą nas kamienicą przy Placu Ratuszowym 22 (pierwsza z prawej), na zdjęciu z książki  „Kunstwanderungen Im Riesengebirge” Günthera Grundmanna, lata 1937-42

 
Podobnie jak dwie sąsiednie i ta kamienica z końca XVII wieku należała do kupca Daniela von Busch. Właściciel w 1731 roku otrzymał tytuł szlachecki, a swój herb i godło kupieckie umieścił na fasadzie budynku, nad łukami arkad, obok wcześniejszego wizerunku okrętu pod pełnymi żaglami – symbolu jeleniogórskiej Kongregacji Kupieckiej, istniejącej od 1651 roku.

[Obrazek: pierzeja3.jpg]
szkic inwentaryzacyjny detali kamienicy „Pod Okrętem”, lata 1961-63

 

[Obrazek: pierzeja12.jpg]
podcienia kamienicy przy Placu Ratuszowym 22 na przedwojennej widokówce, lata 1920-25

 

[Obrazek: pierzeja14.jpg]
tak podcienia to wyglądają dziś, listopad 2018 (Hirschberg Jan)

 

[Obrazek: pierzeja4.jpg]
godło kongregacji kupieckiej przypominało, że w XVI i XVII w. Jelenia Góra była znacznym ośrodkiem handlu wyrabianymi tu tkaninami i suknami

 

[Obrazek: pierzeja5.jpg]
herb szlachecki Daniela von Busch, nad jednym z podcieni kamienicy „Pod Okrętem”

 
Na początku XX wieku w jednym z lokali kamienicy przy Placu Ratuszowym 22 w Jeleniej Górze mieściła się piekarnia „Brodt und Weiß Bäckerei”.

[Obrazek: pierzeja6.jpg]
załoga piekarni „Brodt und Weiß Bäckerei” mieszczącej się w jednym z lokali kamienicy, lata 1908-11

 
W czasie gruntownej przebudowy w latach 60-tych niestety zaniechano odtworzenia większości ozdobnych elementów. 

[Obrazek: pierzeja8.jpg]
szczyt kamienicy nr 22 – szkic inwentaryzacyjny, lata 1961-63

 

[Obrazek: pierzeja9.jpg]
współczesny wygląd kamienicy przy Placu Ratuszowym 22 w Jeleniej Górze, listopad 2018 (Hirschberg Jan)

 

[Obrazek: pierzeja7.jpg]
jedno z ostatnich znanych ujęć jeszcze istniejących, ozdobnych detali kamieniczki „Pod Okrętem”, 1958 rok

 

[Obrazek: pierzeja13.jpg]
pierzeja „Przędzarzy” podczas odbudowy, rok 1968

 
W 1914 roku przy Muzeum Karkonoskim (Museum des Riesengebirgsvereins) ustawiono pomniejszoną kopię budynku. Najwyraźniej ówcześni włodarze miasta, również cenili sobie piękno architektury tej części rynku. Tym samym, chociaż już nie w pierwotnej lokalizacji, nadal możemy podziwiać piękno detali kamienicy „Pod Okrętem”.

[Obrazek: pierzeja10.jpg]
Muzeum Karkonoskie przy ulicy Matejki 28, pierwotnie wzniesione w 1914 roku jako siedziba stowarzyszenia RGV (Riesengebirgsverein – Stowarzyszenie Miłośników Karkonoszy), zdjęcie z roku 1925

 

[Obrazek: pierzeja11.jpg]
fragment budynku muzeum i kopia domu patrycjuszowskiego z rynku jeleniogórskiego (podcienia są kopią tych z kamienicy „Pod Okrętem”), jako jeden z elementów ekspozycji, lata 1920-25

 

[Obrazek: pierzeja15.jpg]
porównanie współczesne, kwiecień 2017 (Hirschberg Jan)

 

[Obrazek: pierzeja16.jpg]
podcienia kamienicy „Pod Okrętem” na pomniejszonej kopii budynku, części zabudowań Muzeum Karkonoskiego, kwiecień 2017 (Hirschberg Jan)

 

[Obrazek: pierzeja17.jpg]
herb i godło kupieckie Daniela von Busch, również znalazły swoje miejsce na elewacji bocznej miniatury, kwiecień 2017 (Hirschberg Jan)

 

źródła:
kolekcja Tropicieli Historii

fotopolska.eu

zdjęcia współczesne:

2 komentarze

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.