Joseph Wittig – teolog dwóch wyznań

Joseph Wittig – teolog dwóch wyznań
 
 
 
 
Jedną z ciekawszych postaci ziemi noworudzkiej i kłodzkiej jest pisarz i teolog z przełomu XIX i XX wieku. W jego bardzo ciekawym życiu wiele było przeciwności i nagłych zwrotów. Był postacią o wielkim uporze w walce o swoje ideały. W tych dniach mija 140 rocznica  jego urodzin.
 
                                              
Dom i rodzinne strony
 
 
 
 
Joseph Wittig urodził się w dniu 22 stycznia 1879 roku w Słupcu – Dolinie (d. Neusorge). Jak sam napisał „Pochodzę ze wsi, nawet nie wsi, ale sioła, które powstało na gruntach za wsią”. Jego rodzicami byli; miejscowy cieśla Eduard Wittig i Hanne z domu Strangfeld. Joseph lubił okolice Nowej Rudy, Słupca, Kłodzka i Wambierzyc, myślał o nich jako o krainie Pana Boga.
 
 
 
 
W swoim domu otaczał się pamiątkami rodzinnymi, a także książkami, zdjęciami i mapami terenów, które tak go zauroczyły.
 
                                              
Okres wrocławski
 
 
 
 
Prof. dr. Joseph Wittig w swoim gabinecie. W ręku trzyma kopię Madonny ze Starego Wielisławia.
 
 
W 1893 roku rozpoczął naukę w Gimnazjum św. Macieja i od tego czasu był związany z Wrocławiem na wiele lat. W 1899 roku zdał egzamin dojrzałości, a następnie rozpoczął studia teologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Egzamin złożył w 1902 roku. Na kapłana został wyświęcony 20 czerwca 1903 roku przez kardynała Koppa. W kościele św. Krzyża w kaplicy sióstr Jadwiżanek odprawił swoją mszę prymicyjną. Swoją drogę kapłańska rozpoczął jako wikary w nowo utworzonym wikariacie  w Lubaniu Śląskim. Lubił się uczyć i nie zaprzestał edukacji. W latach 1904-1905 podjął dalsze studia w Kolegium w Campo Sancto w Rzymie jako stypendysta Instytutu Archeologii w Berlinie. Po ukończeniu nauki podjął pracę duszpasterską w Paczkowie, a następnie we Wrocławiu w kościele NMP na Piasku. Przerwał jednak posługę duszpasterską i rozpoczął karierę uniwersytecką. W 1911 roku mianowany został profesorem nadzwyczajnym historii Kościoła. W 1915 roku został profesorem zwyczajnym Wydziału Teologii Uniwersytetu Wrocławskiego i zajmował się głównie historią kościoła, patrologia i sztuką kościelną.
 
 
Dorobek naukowy pisarza – teologa
 
 
„Poczet papieży” Joseph Wittig („Das Papsttum in Wort und Bild”) – wydawnictwo Hansa Verlag, Hamburg 1913
 
 
W 1902 roku Joseph Wittig został doktorem filozofii. Tematyką jego pracy doktorskiej był Papież Damazy I. Jako historyk i archeolog zainteresowany był starożytnością Kościoła. Badania archeologiczne prowadził jeszcze podczas studiów w Rzymie, były to prace w grobie św. Sotery, a także przy statui św. Piotra w bazylice watykańskiej. Zajmował się też procesem Izaaka przeciw papieżowi Damazemu I. Wyniki swoich prac publikował w fachowych czasopismach. Rok 1909 przyniósł mu habilitację w której przedstawił studium o Ambrozjastrze.
Jego poczesne miejsce w teologii i literaturze XX wieku  zapewnił mu dorobek popularno – teologiczny i pedagogiczny. Talent pisarski ujawnił się w teologii uprawianej metoda narratywną.  W latach 1917-1918 pełnił funkcję dziekana Wydziału Teologii Katolickiej Uniwersytetu Wrocławskiego, z E. Laslowskim i R. Jokielem wydał „Bücher der Wiedergeburt”. Rozkwit twórczości Wittiga przypada na lata 1922-1924 i 1928-1932.  Publikował wiele opowiadań – historii o Panu Bogu, w których przedstawiał ewangelię jako radosną i zbawienną nowinę. W 1922 roku w czasopiśmie „Hochland” opublikował głośny i kontrowersyjny artykuł „Zbawieni”, który krytykował oficjalną wykładnię kościoła na temat grzechu i spowiedzi. W jego dziełach zaczęła pojawiać się polemika, co wywołało protest władz kościelnych. Niezrozumienie jego myśli pisarskiej i teologicznej wywołało konflikt z hierarchią kościoła rzymskokatolickiego. Prezentując śmiałe poglądy teologiczne, doczekał się nawet przydomka Nowy Luter. Propagował franciszkańską pobożność (Die Kirche im Waldwinkel, 1924). Narastający  konflikt w konsekwencji doprowadził do wciągnięcia części twórczości Wittiga na indeks kościelny. W 1925 roku został nawet ekskomunikowany. Pomimo ekskomuniki pozostał wciąż głęboko wierzącym katolikiem.
 
 
Powrót do Słupca – Doliny
 
 
 
 
 
 
Jako osoba świecka Joseph Wittig w 1927 roku ożenił się z Bianką Geisler, córką burmistrza Bystrzycy Kłodzkiej. Małżonkowie zamieszkali w Słupcu, w nowo zbudowanym i częściowo własnoręcznie wykończonym domu. Dom był oryginalny, kształtem przypominający złożone do modlitwy dłonie. Tu urodziły się ich dzieci: Jan Rafał, Bianka Maria  i Krzysztof Michał. Joseph żył i tworzył jako wolny pisarz religijny. Pisał historie bożonarodzeniowe (Toll Annele will nach Albendorf, 1938) i inne opowiadania. Pomimo wykluczenia ze wspólnoty, pozostał wierny Kościołowi Katolickiemu.
 
 
 
 
Na przestrzeni lat 1937- 1943 występował z prelekcjami wśród różnych ugrupowań protestanckich głównie na terenie północnych Niemiec. Prowadził działalność teologiczną i literacką. Były to odczyty, korespondencja i dyskusje. W tym okresie otrzymał około 20 tysięcy listów i w większości na nie odpowiedział. Prowadził dyskusję między innymi z historykiem prawa prof. E. Rosenstock – Huessy, ze współtwórcą psychosomatyki prof. Victorem von Weizaecker. Utrzymywał związki z filozofem i teologiem Martinem Buberem. W 1946 roku Kościół cofnął ekskomunikę i po 21 latach Wittig wrócił do wspólnoty kościelnej. Jednak te dobre wydarzenia, zostały przyćmione przez przymusowe wysiedlenie całej rodziny z jego ukochanej ziemi kłodzkiej  do Niemiec. Przenieśli się do  Göhrde w rejonie Lüneburga.
 
 
 
 
Ostatnie wydarzenia rodzinne i polityczne nadwyrężyły zdrowie uczonego. Trzy lata później 22 sierpnia 1949 roku prof. Josepf Wittig zmarł na zawał serca. Pochowany został na cmentarzu w Meschede.
 
 
 
 
Kraina  Pana Boga
 
 
Miłość do swoich rodzinnych stron towarzyszyła mu przez całe życie. Dał jej wyraz w licznych opowiadaniach sławiących piękno rodzinnej ziemi. Nazywał ją także  „krainą cudów”. Stał się popularnym pisarzem i kronikarzem. Oprócz opowiadań podejmował tematykę historyczną. Opracował Kronikę Nowej Rudy i historię Słupca. Na łamach czasopism lokalnych drukował wiele materiałów.
Z inicjatywy Fundacji Odnowy Ziemi Noworudzkiej, dom w którym mieszkał prof. Joseph Wittig został przeznaczony na muzeum poświęcone jego pamięci.
 
 
 
 
Ten niezwykle popularny i znany za życia pisarz – teolog, piewca ziemi noworudzkiej został zapomniany w zmienionych warunkach politycznych, na bardzo długie lata. W 1997 roku nastąpiło otwarcie Domu Pamięci Josepha Wittiga, w którym od tego czasu  organizowane są Polsko-Niemieckie Sympozja Wittigowskie. W pomieszczeniach parteru udostępnione są dwie sale z ekspozycjami kopi dokumentów (oryginały znajdują się  w Archiwum Uniwersyteckim we Wrocławiu). Pamiątki po pisarzu oraz część książek zostały przekazane przez rodziny zamieszkałe w Niemczech. Część prezentowanych eksponatów pochodzi z dawnego wyposażenia domu. Na jego cześć wytyczono jeden z najpiękniejszych szlaków kulturowych na ziemi kłodzkiej.
 
 
Dom – muzeum Josepha Wittiga w Nowej Rudzie przy ul. Słupieckiej 42, można zwiedzać codziennie po uprzednim telefonicznym zgłoszeniu (nr. telefonu umieszczony jest przy wejściu).
 
 
 
 
 
 
Opracowano na podstawie informacji  – ulotki z muzeum J. Wittiga.
wikipedii
 

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.