Joseph Wittig – teolog dwóch wyznań

Joseph Wittig – teolog dwóch wyznań
 
 
 
 
Jedną z ciekawszych postaci ziemi noworudzkiej i kłodzkiej jest pisarz i teolog z przełomu XIX i XX wieku. W jego bardzo ciekawym życiu wiele było przeciwności i nagłych zwrotów. Był postacią o wielkim uporze w walce o swoje ideały. W tych dniach mija 140 rocznica  jego urodzin.
 
                                              
Dom i rodzinne strony
 
 
 
 
Joseph Wittig urodził się w dniu 22 stycznia 1879 roku w Słupcu – Dolinie (d. Neusorge). Jak sam napisał „Pochodzę ze wsi, nawet nie wsi, ale sioła, które powstało na gruntach za wsią”. Jego rodzicami byli; miejscowy cieśla Eduard Wittig i Hanne z domu Strangfeld. Joseph lubił okolice Nowej Rudy, Słupca, Kłodzka i Wambierzyc, myślał o nich jako o krainie Pana Boga.
 
 
 
 
W swoim domu otaczał się pamiątkami rodzinnymi, a także książkami, zdjęciami i mapami terenów, które tak go zauroczyły.
 
                                              
Okres wrocławski
 
 
 
 
Prof. dr. Joseph Wittig w swoim gabinecie. W ręku trzyma kopię Madonny ze Starego Wielisławia.
 
 
W 1893 roku rozpoczął naukę w Gimnazjum św. Macieja i od tego czasu był związany z Wrocławiem na wiele lat. W 1899 roku zdał egzamin dojrzałości, a następnie rozpoczął studia teologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Egzamin złożył w 1902 roku. Na kapłana został wyświęcony 20 czerwca 1903 roku przez kardynała Koppa. W kościele św. Krzyża w kaplicy sióstr Jadwiżanek odprawił swoją mszę prymicyjną. Swoją drogę kapłańska rozpoczął jako wikary w nowo utworzonym wikariacie  w Lubaniu Śląskim. Lubił się uczyć i nie zaprzestał edukacji. W latach 1904-1905 podjął dalsze studia w Kolegium w Campo Sancto w Rzymie jako stypendysta Instytutu Archeologii w Berlinie. Po ukończeniu nauki podjął pracę duszpasterską w Paczkowie, a następnie we Wrocławiu w kościele NMP na Piasku. Przerwał jednak posługę duszpasterską i rozpoczął karierę uniwersytecką. W 1911 roku mianowany został profesorem nadzwyczajnym historii Kościoła. W 1915 roku został profesorem zwyczajnym Wydziału Teologii Uniwersytetu Wrocławskiego i zajmował się głównie historią kościoła, patrologia i sztuką kościelną.
 
 
Dorobek naukowy pisarza – teologa
 
 
„Poczet papieży” Joseph Wittig („Das Papsttum in Wort und Bild”) – wydawnictwo Hansa Verlag, Hamburg 1913
 
 
W 1902 roku Joseph Wittig został doktorem filozofii. Tematyką jego pracy doktorskiej był Papież Damazy I. Jako historyk i archeolog zainteresowany był starożytnością Kościoła. Badania archeologiczne prowadził jeszcze podczas studiów w Rzymie, były to prace w grobie św. Sotery, a także przy statui św. Piotra w bazylice watykańskiej. Zajmował się też procesem Izaaka przeciw papieżowi Damazemu I. Wyniki swoich prac publikował w fachowych czasopismach. Rok 1909 przyniósł mu habilitację w której przedstawił studium o Ambrozjastrze.
Jego poczesne miejsce w teologii i literaturze XX wieku  zapewnił mu dorobek popularno – teologiczny i pedagogiczny. Talent pisarski ujawnił się w teologii uprawianej metoda narratywną.  W latach 1917-1918 pełnił funkcję dziekana Wydziału Teologii Katolickiej Uniwersytetu Wrocławskiego, z E. Laslowskim i R. Jokielem wydał „Bücher der Wiedergeburt”. Rozkwit twórczości Wittiga przypada na lata 1922-1924 i 1928-1932.  Publikował wiele opowiadań – historii o Panu Bogu, w których przedstawiał ewangelię jako radosną i zbawienną nowinę. W 1922 roku w czasopiśmie „Hochland” opublikował głośny i kontrowersyjny artykuł „Zbawieni”, który krytykował oficjalną wykładnię kościoła na temat grzechu i spowiedzi. W jego dziełach zaczęła pojawiać się polemika, co wywołało protest władz kościelnych. Niezrozumienie jego myśli pisarskiej i teologicznej wywołało konflikt z hierarchią kościoła rzymskokatolickiego. Prezentując śmiałe poglądy teologiczne, doczekał się nawet przydomka Nowy Luter. Propagował franciszkańską pobożność (Die Kirche im Waldwinkel, 1924). Narastający  konflikt w konsekwencji doprowadził do wciągnięcia części twórczości Wittiga na indeks kościelny. W 1925 roku został nawet ekskomunikowany. Pomimo ekskomuniki pozostał wciąż głęboko wierzącym katolikiem.
 
 
Powrót do Słupca – Doliny
 
 
 
 
 
 
Jako osoba świecka Joseph Wittig w 1927 roku ożenił się z Bianką Geisler, córką burmistrza Bystrzycy Kłodzkiej. Małżonkowie zamieszkali w Słupcu, w nowo zbudowanym i częściowo własnoręcznie wykończonym domu. Dom był oryginalny, kształtem przypominający złożone do modlitwy dłonie. Tu urodziły się ich dzieci: Jan Rafał, Bianka Maria  i Krzysztof Michał. Joseph żył i tworzył jako wolny pisarz religijny. Pisał historie bożonarodzeniowe (Toll Annele will nach Albendorf, 1938) i inne opowiadania. Pomimo wykluczenia ze wspólnoty, pozostał wierny Kościołowi Katolickiemu.
 
 
 
 
Na przestrzeni lat 1937- 1943 występował z prelekcjami wśród różnych ugrupowań protestanckich głównie na terenie północnych Niemiec. Prowadził działalność teologiczną i literacką. Były to odczyty, korespondencja i dyskusje. W tym okresie otrzymał około 20 tysięcy listów i w większości na nie odpowiedział. Prowadził dyskusję między innymi z historykiem prawa prof. E. Rosenstock – Huessy, ze współtwórcą psychosomatyki prof. Victorem von Weizaecker. Utrzymywał związki z filozofem i teologiem Martinem Buberem. W 1946 roku Kościół cofnął ekskomunikę i po 21 latach Wittig wrócił do wspólnoty kościelnej. Jednak te dobre wydarzenia, zostały przyćmione przez przymusowe wysiedlenie całej rodziny z jego ukochanej ziemi kłodzkiej  do Niemiec. Przenieśli się do  Göhrde w rejonie Lüneburga.
 
 
 
 
Ostatnie wydarzenia rodzinne i polityczne nadwyrężyły zdrowie uczonego. Trzy lata później 22 sierpnia 1949 roku prof. Josepf Wittig zmarł na zawał serca. Pochowany został na cmentarzu w Meschede.
 
 
 
 
Kraina  Pana Boga
 
 
Miłość do swoich rodzinnych stron towarzyszyła mu przez całe życie. Dał jej wyraz w licznych opowiadaniach sławiących piękno rodzinnej ziemi. Nazywał ją także  „krainą cudów”. Stał się popularnym pisarzem i kronikarzem. Oprócz opowiadań podejmował tematykę historyczną. Opracował Kronikę Nowej Rudy i historię Słupca. Na łamach czasopism lokalnych drukował wiele materiałów.
Z inicjatywy Fundacji Odnowy Ziemi Noworudzkiej, dom w którym mieszkał prof. Joseph Wittig został przeznaczony na muzeum poświęcone jego pamięci.
 
 
 
 
Ten niezwykle popularny i znany za życia pisarz – teolog, piewca ziemi noworudzkiej został zapomniany w zmienionych warunkach politycznych, na bardzo długie lata. W 1997 roku nastąpiło otwarcie Domu Pamięci Josepha Wittiga, w którym od tego czasu  organizowane są Polsko-Niemieckie Sympozja Wittigowskie. W pomieszczeniach parteru udostępnione są dwie sale z ekspozycjami kopi dokumentów (oryginały znajdują się  w Archiwum Uniwersyteckim we Wrocławiu). Pamiątki po pisarzu oraz część książek zostały przekazane przez rodziny zamieszkałe w Niemczech. Część prezentowanych eksponatów pochodzi z dawnego wyposażenia domu. Na jego cześć wytyczono jeden z najpiękniejszych szlaków kulturowych na ziemi kłodzkiej.
 
 
Dom – muzeum Josepha Wittiga w Nowej Rudzie przy ul. Słupieckiej 42, można zwiedzać codziennie po uprzednim telefonicznym zgłoszeniu (nr. telefonu umieszczony jest przy wejściu).
 
 
 
 
 
 
Opracowano na podstawie informacji  – ulotki z muzeum J. Wittiga.
wikipedii
 

One comment

  1. Liebe Wittig-Haus-Bewahrer,

    danke für den interessanten obigen Artikel über Dr. Wittigs Leben. Bitte senden Sie mir Faltblätter zu dem Thema und über ihr Wittig-Haus-Museum, wenn es geht in deutsch. Meine Familie ist über die Familie Strangfeld mit der Familie Wittig verbunden, Wittigs und Maders haben gemeinsame Vorfahren. 

    Danke für ihre Arbeit und Mühe, herzliche Grüße aus dem westfälischen Ruhrgebiet

    Rudolf Mader zu Herbede, Rüsbergstraße 48, D-58456 Witten (Ruhr), eMail: mader.herbede@web.de

     

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.