Kocioł świdwiński – część 2

Kocioł świdwiński – część 2

13 kwietnia 2021 0 przez Adam Kotarski

Link do części pierwszej:

Kocioł świdwiński część 1

W poprzedniej części dotyczącej historii Kotła Świdwińskiego zostały opisane i scharakteryzowane jednostki niemieckie, które podlegały pod X Korpus Armijny SS oraz Dywizja Zapasowa ,,Bärwalde” podlegająca pod Grupę Korpuśną von Tettau, która w wyniku dynamicznej sytuacji na froncie w pierwszych dniach marca 1945 roku podzieliła los swoich sąsiadów na prawym skrzydle.

Plakat propagandowy z 1945 roku odwołujący się do wyprawy zbrojnej Bolesława Krzywoustego w XII wieku na tereny Pomorza.

W tej części postaram się skupić na jednostkach polskich walczących w kotle i likwidujących dywizje niemieckie na Pomorzu Środkowym w 1945 roku. Jest to o tyle szerokie zagadnienie, że trudno tutaj opisywać jedynie główne jednostki, gdyż struktura organizacyjna polskich oddziałów wyglądała zupełnie inaczej i jest to też przyczyna dla, której skupię się na opisaniu dywizji piechoty oraz samej ,,grupy pościgowej” utworzonej przez gen. Stanisława Popławskiego w dniu 4 marca 1945 w celu zamknięcia X Korpusu Armijnego SS i odcięciu jej drogi ucieczki w stronę Kołobrzegu.

W połowie lutego Stalin wezwał na Kreml Wandę Wasilewską i gen. Zygmunta Berlinga rozkazując tym samym, aby zaczęli tworzyć struktury nowej polskiej armii podlegającej pod Armię Czerwoną. Politycznie nowe struktury wojskowe miały podlegać pod marionetkowy rząd polski w Moskwie powołany ze struktur Związku Patriotów Polskich wykonujących rozkazy Stalina i Biuro Polityczne KPZR.

Pomimo wyjścia w 1942 roku Polskich Sił Zbrojnych z ZSRR(tzw. Armia Andersa) podlegających pod rząd londyński, to w Związku Radzieckim nadal przebywała ogromna ilość Polaków. Część z nich służyła w Armii Czerwonej. Rekruci ci zostali powołani siłą do wojska na mocy dekretów mobilizacyjnych z lat 1940-1941 obejmujących geograficznie byłe Kresy Wschodnie IIRP, a po agresji radzieckiej w 1939 roku, tereny te były siłą wcielone do republiki białoruskiej i ukraińskiej. Szacuje się, że przez cały okres wojny mogło służyć w Armii Czerwonej około 100 tysięcy obywateli polskich. Znaczna część Polaków przebywała też nadal w łagrach, obozach pracy i na zesłaniu w wielu częściach ZSRR. Stalin postanowił wykorzystać ten fakt w celu ściągnięcia rekrutów do nowo tworzącej się armii.

generał Zygmunt Berling – pierwszy dowódca 1. Armii Wojska Polskiego na Wschodzie

6 maja Państwowy Komitet Obrony ZSRR podjął polityczną decyzję o formowaniu 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Dywizja przyjęła strukturę i stan etatowy z minimalnymi poprawkami na podstawie rozporządzeń o formowaniu etatu dywizji piechoty gwardii. Okres formowania dywizji trwał do końca czerwca w Sielcach nad Oką podlegającą pod Okręg Moskiewski. Sama przysięga dywizji odbyła się w dniu 15 lipca 1943 roku w 533. Rocznicę Bitwy pod Grunwaldem. Znaczna część kadry dowódczej była też Rosjanami co przedstawię bliżej w kolejnych akapitach. Sama dywizja, jej historia formowania, szlak bojowy i wiele innych elementów miała przez cały okres 1943 i 1944 roku wymiar głównie propagandowy. Bitwa pod Lenino z samej nazwy miejscowości miała ukazywać siłę nowo utworzonej polskiej ,,armii” i braterstwo broni pomiędzy żołnierzami polskimi i radzieckimi. Nie przyniosła ona też żadnego poważniejszego skutku i zmian na froncie wschodnim, a mimo to w okresie PRLu była darzona ogromnym kultem.

Kolejnym etapem formowania się polskiej armii było utworzenie 1 Korpus Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, jednak do formowania nowych jednostek brakowało rekrutów i dopiero zajęcie dalszych terytoriów Ukrainy i Białorusi przyśpieszyło pracę organizacyjne w następnym roku. 16 marca 1944 roku władze sowieckie wyraziły zgodę na przekształcenie 1 Korpusu w 1 Armię Polską. Od marca do lipca 1944 roku rejonem formowania się nowych jednostek w armii były tereny niedaleko Sum koło Charkowa, a od lipca do września tereny wokół Żytomierza.

W przededniu wejścia polskich oddziałów do Lublina, czyli 20 lipca 1944 roku, 1 Armia Polska w ZSRR składała się z sztabu dowodzącego, czterech dywizji piechoty, jednej brygady pancernej, jednej brygady kawalerii, pięciu brygad artylerii, jednej dywizji artylerii przeciwlotniczej, jednej brygady saperów.

Następnie po wyzwalaniu terytoriów polski wschodniej i centralnej w 1944 roku, front ustabilizował się na linii Wisły. Część jednostek 1 Armii Wojska Polskiego w trakcie Powstania Warszawskiego stacjonowała na Pradze po drugiej stronie rzeki i niejednokrotnie łamiąc rozkazy radzieckich dowódców starała się pomóc walczącym powstańcom za co poniosły duże straty.

Żołnierze 4 Dywizji Piechoty w miejscowości Szwecja, luty 1945 roku.

Następnie szlak bojowy 1 Armii Wojska Polskiego w ZSRR prowadził przez Bydgoszcz, Złotów, Jastrowie, Podgaje i Mirosławiec, gdzie polskim żołnierzom udało się pod koniec stycznia i do połowy lutego zdobyć i opanować główne niemieckie pozycje obronne na Wale Pomorskim. Również w połowie lutego Polacy starali się opanować z marszu ostatnią linię obrony, tzw. Pozycję ryglową Wału Pomorskiego i wyjść do ataku na linię Czaplinek-Złocieniec, jednak sytuacja na froncie nie przedstawiała się korzystnie. Przez ostatnie 3 tygodnie walk poniesiono ogromne straty, które należało uzupełnić. Na południe od polskich jednostek znajdowały się jeszcze walczące niemieckie garnizony w Pile i Poznaniu, problemem były również szlaki zaopatrzeniowe, które w wyniku ofensywy zostały znacznie wydłużone oraz pogoda, która nie sprzyjała jednostkom zaopatrzeniowym w dostarczaniu zasobów na front. Po odparciu ofensywy niemieckiej w Operacji Sonnenwende, marszałek Żukow wydał rozkaz wszystkim jednostkom podlegającym pod 1 Front Białoruski, w tym 1. Armii Wojska Polskiego na pozostanie na obecnie utrzymywanych pozycjach. Przystąpiono do budowania umocnień, transzei, okopów, umocnionych punktów dowodzenia, schronów drewniano ziemnych. Przeprowadzano uzupełnienia i przystąpiono do naprawiania sprzętu. Żukow wydał również 28 lutego rozkaz o przeprowadzeniu mobilizacji i przygotowania do nowej ofensywy mającej na celu zlikwidowanie tzw. nawisu pomorskiego i wszystkich jednostek niemieckich znajdujących się na wschód od Odry. Godzinę rozpoczęcia ofensywy wyznaczono na 9:00(czasu moskiewskiego, realnie rozpoczęła się o 6:00) 1 marca 1945 roku.

gen. Stanisław Popławski(1902-1973), dowódca 1. Armii Wojska Polskiego

Dowódcą 1 Armii Wojska Polskiego był generał Stanisław Popławski. Urodził się 22 kwietnia 1902 roku w Wendyczanach pod Mohylewem i pochodził z polskiej rodziny chłopskiej. W lutym 1920 roku dołączył do Armii Czerwonej. Do 1923 roku służył w korpusie szeregowych, a od 1927 już w stopniu podoficerskim. W 1930 roku wstąpił do KPZR. W latach 1938-39 był wykładowcą taktyki w Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego w Moskwie. W 1939 roku popadł w niełaskę u przełożonych z powodu swojego pochodzenia i czystek, które były przeprowadzane w Armii Czerwonej Został skierowany na stanowisko dyrektora sawchozu w obwodzie tulskim. Po wojnie ZSRR z Finlandią powrócił do armii. Od 1941 do 1942 roku brał udział w walkach pod Moskwą gdzie dowodził pułkiem strzeleckim, później kierował sztabem 363 Dywizji Strzeleckiej, a od maja 1943 roku dowodził kolejno 184., 256., i 220 Dywizją Strzelecką. 14 lutego 1943 roku został też mianowany generałem majorem. Od czerwca 1943 do września 1944 roku dowodził 45 Korpusem Piechoty w składzie 5. Armii. We wrześniu 1944 roku został skierowany do Wojska Polskiego w stopniu generała majora. Od 1 stycznia 1945 roku objął on dowództwo nad całą 1 Armią Wojska Polskiego i pozostał na tym stanowisku do końca wojny. Do 1947 roku pełnił funkcję dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego. W 1946 roku został też mianowany generałem pułkownikiem Armii Radzieckiej. W 1956 roku dowodził oddziałami wojska, które krwawo stłumiły wystąpienia robotnicze w Poznaniu. 20 listopada tego samego roku powrócił do ZSRR i do 1963 roku piastował wysokie stanowiska w Armii Radzieckiej. Zmarł w dniu 10 sierpnia 1973 roku w Moskwie.

W tym momencie warto przybliżyć też bardziej stan najważniejszych jednostek, którymi dowodził Stanisław Popławski. Będą to kolejno wszystkie dywizje piechoty wchodzące w skład 1. Armii WP oraz jednostki, które w nocy z 4 na 5 marca tworzyły grupę pościgową mającą za zadanie odcięcie jednostkom niemieckim drogi ucieczki na północ i wschód od Świdwina.

1 Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki:

gen. Wojciech Bewziuk(1902-1987), dowódca 1 Dywizji Piechoty

Była formowana w Sielcach nad Oką od maja do lipca 1943 roku. Początkowo jej dowódcą był gen. Zygmunt Berling, jednak jesienią tego samego roku przestał nią dowodzić. Na jego miejsce jako dowódcy dywizji powołano pułkownika Armii Czerwonej Wojciecha Bewziuka, który dowodził 1 Dywizją Piechoty od 20 listopada 1943 roku, aż do końca wojny w stopniu generała brygady. Od 10 sierpnia 1943 do końca wojny dywizja składała się z:

  • 1 pułku piechoty
  • 2 pułku piechoty
  • 3 pułku piechoty
  • 1 pułku artylerii lekkiej
  • 1 samodzielnego dywizjonu artylerii przeciwpancernej
  • 1 samodzielnego dywizjonu artylerii przeciwlotniczej
  • 1 samodzielnego dywizjonu moździerzy
  • 1 samodzielnego batalionu saperów
  • 1 samodzielnego batalionu sanitarnego
  • 1 samodzielnego batalionu szkolnego
  • 1 samodzielnej kompanii zwiadowczej
  • 1 samodzielnej kompanii łączności
  • 1 samodzielnej kompanii chemicznej
  • 1 samodzielnej kompanii samochodowej
  • plutonu dowodzenia dowódcy artylerii
  • 1 ambulansu weterynaryjnego
  • 1 kompanii karnej (sformowana w składzie 1 DP, od 1 kwietnia 1944 podporządkowana dowódcy 1 Armii WP)
  • 2 Ruchomego Warsztatu Taborowo-Mundurowego
  • 1 Piekarni Polowej
  • 1862 Kasy Banku Polowego
  • 2898 Wojskowej Stacji Poczty Polowej
  • Oddziału Informacji Dywizji

Po bitwie pod Lenino została wycofana w rejon Smoleńska gdzie musiała uzupełnić straty. W marcu 1944 roku wraz z innymi jednostkami armii została ześrodkowana w rejonie Żytomierza. 23 lipca 1944 roku oddziały dywizji przekroczyły rzekę Bug. 27 lipca dotarła do Wisły i 2 sierpnia starała się uchwycić przyczółek w rejonie Dęblina. W 1945 roku uczestniczyła w walkach na Wale Pomorskim, forsowała Odrę i brała udział jako jedna z nielicznych polskich jednostek w walkach o Berlin. Po zakończeniu wojny dywizja była jednostką okupacyjną, a w czerwcu 1945 roku powróciła do Polski, gdzie jej sztab stacjonował w Siedlcach. Żołnierze z tej dywizji byli później wykorzystywani do walki ze zbrojnym antykomunistycznym podziemiem niepodległościowym. Dowódcą dywizji był Wojciech Bewziuk. Do Armii Czerwonej wstąpił w 1918 lub 1924 roku, stopniowo awansował na coraz wyższe stanowiska, aż do wybuchu wojny z Niemcami w 1941 roku. W latach 1941-1943 był szefem sztabu w wielu pułkach artyleryjskich, a w maju 1943 roku został odkomenderowany do 1 Dywizji Piechoty. Walczył pod Lenino, pod Dęblinem i Puławami, na warszawskiej Pradze, na Wale Pomorskim i w Brandenburgii. W ogólnym rozrachunku jest podsumowywany jako przeciętny dowódca i swoje awanse zawdzięczał częściej dzięki szczęściu i koniunkturze, niż dzięki faktycznym talentom wojskowym. Po wojnie został dowódcą Lubelskiego Okręgu Wojskowego, następnie był inspektorem artylerii w Śląskim Okręgu Wojskowym oraz Głównym Inspektorem Artylerii Wojska Polskiego. W styczniu 1956 roku powrócił do ZSRR i służył w Armii Radzieckiej. Zmarł w dniu 20 lipca 1987 w Moskwie.

Stan etatowy 1 Dywizji Piechoty w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 845/1269 Stan – 66%
PODOFICEROWIE 1940/3255 Stan – 59%
SZEREGOWCY 4299/6828 Stan – 63%
                                                   RAZEM: 7084/11 352 Stan – 62%
Konie 1256/906 Stan – 138%
Karabiny 3542/6817 Stan – 52%
Pistolety maszynowe 2255/2997 Stan – 75%
Ręczne karabiny maszynowe 134/501 Stan – 26%
Ciężkie karabiny maszynowe 56/166 Stan – 33%
Moździerze 120mm 23/24 Stan – 95%
Moździerze 82mm 67/85 Stan – 79%
Moździerze 50mm Brak/58 Stan – 0%
Haubice 122mm 12/12 Stan – 100%
Działo 76mm(DA) 20/24 Stan – 83%
Działo 76mm(PA) 10/12 Stan – 83%
Działo 45mm 26/36 Stan – 72%
Rusznice przeciwpancerne 124/211 Stan – 58%
Samochody 213/358 Stan – 59%
Działa SU-76 5/13 Stan – 38%

 

 

2 Dywizja Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego:

gen. Jan(Iwan) Rotkiewicz(1898-1962), dowódca 2 Dywizji Piechoty

Dywizję rozpoczęto formować w obozie sieleckim na początku sierpnia 1943 roku. Okres tworzenia pierwszych struktur organizacji trwał do września, gdyż i tak większość nowych rekrutów oddelegowywano do 1 Dywizji Piechoty. Pierwszym dowódcą 2 Dywizji Piechoty był pułkownik Antoni Siwicki i pozostał nim, aż do września 1944 roku. W skład dywizji wchodziły:

  • 4 pułk piechoty
  • 5 pułk piechoty
  • 6 pułk piechoty
  • 2 pułk artylerii lekkiej
  • 2 batalion saperów
  • 2 samodzielny dywizjon przeciwpancerny
  • pluton dowodzenia dowódcy artylerii
  • 2 samodzielny szkolny batalion piechoty
  • 2 samodzielna kompania zwiadowcza
  • 2 samodzielna kompania łączności
  • 2 samodzielny batalion sanitarny
  • 2 samodzielna kompania chemiczna
  • 2 samodzielna kompania (kolumna) samochodowo-transportowa
  • 2 ruchomy warsztat taborowo-mundurowy
  • 2 piekarnia polowa
  • 2 Szpital (Samodzielny Ambulans) Weterynaryjny
  • 1901 polowa kasa banku państwowego
  • 2886 wojskowa stacja pocztowa
  • oddział informacji 2 Dywizji Piechoty

Braki w sprzęcie polscy żołnierze rozwiązywali wykorzystaniem zdobycznych niemieckich karabinów maszynowych typu MG-42

11 listopada 1943 roku żołnierze dywizji złożyli przysięgę, jednak formowanie jednostek zakończono dopiero 31 grudnia 1943 roku. Według stanów etatowych na początku 1944 roku w dywizji znajdowało się 8942 żołnierzy(78% stanu). W takiej strukturze ześrodkowała się ona w okolicach Smoleńska i rozpoczęła marsz przez tereny wołyńskie. 24 lipca 1944 roku dotarła do Chełma. Dywizja swój chrzest bojowy przeszła w lipcu i sierpniu 1944 roku w rejonie Puław gdzie wysłano ją do walki o przyczółki po drugiej stronie Wisły. Część pułków próbowała również pomóc powstańcom w Warszawie desantując się na przyczółek czerniakowski, niestety ponosząc duże straty. Następnie w 1945 roku brała udział w ofensywie wiślańsko-odrzańskiej, zdobywaniu Wału Pomorskiego, forsowaniu Odry, walkach w Brandenburgii kończąc swój szlak bojowy w maju 1945 roku nad Łabą. Po wojnie dywizję relokowano z Niemiec na tereny Śląska. Sztab dywizji stacjonował w Koźlu. W późniejszym czasie przeniesiono struktury dywizji bardziej w centralne rejony Polski. Podczas walk na Pomorzu i likwidacji X Korpusu Armijnego SS w okolicach Świdwina, dywizją dowodził Jan(Iwan) Rotkiewicz(dokładnie od 18 września 1944 do 7(faktycznie do 19) marca 1945 roku). Do 2 Dywizji Piechoty został przydzielony jako pułkownik Armii Czerwonej. Do owej armii wstąpił w 1918 roku. Podczas stalinowskich czystek w latach trzydziestych został w 1938 roku przeniesiony do rezerwy. Po wybuchu wojny z Niemcami ponownie powołano go do służby. Dowodził kolejno batalionem, pułkiem i dywizją piechoty Armii Czerwonej, aż 23 lipca 1944 roku w stopniu pułkownika został oddelegowany do Wojska Polskiego. Pierwotnie był szefem sztabu, a dopiero później dowódcą w 2 Dywizji Piechoty. Od marca do maja 1945 roku był szefem sztabu w 1 Armii Wojska Polskiego. W 1946 w ramach akcji repatriacyjnej dowodził Grupą Operacyjną „Rzeszów”, która walczyła z partyzantką akowską na Podkarpaciu. Następnie był dowódcą kolejno Pomorskiego, Lubelskiego, Poznańskiego i ostatecznie Warszawskiego Okręgu Wojskowego. W styczniu 1957 zakończył służbę w Wojsku Polskim i powrócił do ZSRR. Zmarł w dniu 17 maja 1962 w Moskwie.

Stan etatowy 2 Dywizji Piechoty w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 778/1269 Stan – 61%
PODOFICEROWIE 2267/3255 Stan – 69%
SZEREGOWCY 4485/6828 Stan – 65%
                                                   RAZEM: 7530/11 352 Stan – 66%
Konie 925/906 Stan – 102%
Karabiny 4130/6817 Stan – 60%
Pistolety maszynowe 2103/2997 Stan – 70%
Ręczne karabiny maszynowe 182/501 Stan – 36%
Ciężkie karabiny maszynowe 73/166 Stan – 44%
Moździerze 120mm 23/24 Stan – 96%
Moździerze 82mm 64/85 Stan – 75%
Moździerze 50mm Brak/58 Stan – 0%
Haubice 122mm 12/12 Stan – 100%
Działo 76mm(DA) 23/24 Stan – 96%
Działo 76mm(PA) 6/12 Stan – 50%
Działo 45mm 30/36 Stan – 83%
Rusznice przeciwpancerne 135/211 Stan – 64%
Samochody 212/358 Stan – 59%
Działa SU-76 9/13 Stan – 69%

 

3 Dywizja Piechoty im. Romualda Traugutta:

gen. Stanisław Zajkowski(1899-1975), dowódca 3 Dywizji Piechoty

Formowanie dywizji rozpoczęło się na początku stycznia 1944 roku w obozie sieleckim i trwało tam trzy miesiące. W dniu 26 marca 1944 roku żołnierze jednostek z tej formacji złożyli przysięgę w Lebowie nad Oką. W skład dywizji wchodziły:

  • 7 pułk piechoty
  • 8 pułk piechoty
  • 9 pułk piechoty
  • 3 pułk artylerii lekkiej
  • 3 samodzielny dywizjon przeciwpancerny
  • pluton dowodzenia dowódcy artylerii
  • 3 samodzielny szkolny batalion piechoty
  • 4 samodzielny batalion saperów
  • 3 samodzielna kompania zwiadowcza
  • 3 samodzielna kompania łączności
  • 3 samodzielny batalion sanitarny
  • 3 szpital(ambulans) weterynaryjny
  • 3 samodzielna kompania chemiczna
  • 3 samodzielna kompania samochodowo-transportowa
  • ruchomy warsztat taborowo-mundurowy
  • 3 piekarnia polowa
  • 1942 kasa polowego Banku Polskiego
  • oddział informacji dywizji
  • 2930 wojskowa stacja pocztowa

Podczas walk na Pomorzu w ręce polskich żołnierzy wpadało mnóstwo zdobycznej broni m.in. granatniki przeciwpancerne ,,Panzerfaust”. Ich ilość i zastosowanie było tak powszechne, że dowódcy rozkazywali przeprowadzenie zajęć z ich obsługi w pododdziałach liniowych. Na dodatkową uwagę zasługuje również fakt, że u żołnierza znajdującego się przy prawej krawędzi można dostrzec niemiecki karabin typu Stg44 wraz z ładownicą na pasie.

Ostatecznie dywizja uformowana została latem 1944 roku i w dniu 21 lipca 1944 roku weszła oficjalnie w skład 1 Armii Wojska Polskiego. Swój chrzest bojowy żołnierze tej jednostki mieli w sierpniu 1944 roku na przyczółku warecko-magnuszewskim. Walczyli również na przyczółku czerniakowskim podczas Powstania Warszawskiego. W 1945 roku dywizja brała udział w zajmowaniu Bydgoszczy, przełamywaniu umocnień Wału Pomorskiego, w walkach o Kołobrzeg, forsowaniu Odry, walkach w Brandenburgii. Ostatecznie zakończyła ona swój szlak bojowy w maju w okolicach Neuwerder. Po wojnie została podporządkowana pod Lubliński Okręg Wojskowy ze sztabem dywizji ulokowanym w samym Lublinie. Żołnierze brali udział w walkach z antykomunistycznym podziemiem niepodległościowym i oddziałami UPA na wschodnich terenach Polski. Pierwszym dowódcą dywizji od jej formowania do września był generał brygady Stanisław Galicki, a od 1 listopada(oficjalnie) do końca wojny generał brygady Stanisław Zajkowski. Po ukończeniu szkoły podstawowej został murarzem, a po wybuchu rewolucji wstąpił do Armii Czerwonej. Oprócz walk z wojskami ,,białych generałów” brał też udział w wojnie z Polską w latach 1919-1921. W okresie dwudziestolecia międzywojennego stale awansował. Wybuch wojny z Niemcami zastał go na stanowisku wykładowcy taktyki na kursach w Sołniecznogorsku pod Moskwą. Od maja 1942 roku został skierowany na front, a miesiąc później został awansowany do stopnia pułkownika. W 1943 roku był szefem sztabu w 82 Gwardyjskiej Dywizji Piechoty. W marcu 1944 roku skierowano go do Wojska Polskiego. Pierwotnie był szefem sztabu w 3 Dywizji Piechoty, a od 26 września praktycznie stał się jej dowódcą i pozostał na tym stanowisku, aż do końca wojny. Pod koniec wojny został mianowany generałem brygady WP, jednak w krótkim czasie udowodniono mu nadużycia, zamieszanie w kradzieże i nielegalny przemyt. Został za to ukarany dyscyplinarnie i jesienią 1946 roku musiał zakończyć służbę w Wojsku Polskim. Powrócił wtedy do ZSRR i zmarł w Odessie w lipcu 1975 roku.

Stan etatowy 3 Dywizji Piechoty w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 744/1269 Stan – 58%
PODOFICEROWIE 1958/3255 Stan – 60%
SZEREGOWCY 4706/6828 Stan – 69%
                                                   RAZEM: 7408/11 352 Stan – 65%
Konie 931/906 Stan – 102%
Karabiny 4286/6817 Stan – 63%
Pistolety maszynowe 2257/2997 Stan – 75%
Ręczne karabiny maszynowe 220/501 Stan – 44%
Ciężkie karabiny maszynowe 85/166 Stan – 51%
Moździerze 120mm 23/24 Stan – 96%
Moździerze 82mm 48/85 Stan – 56%
Moździerze 50mm 39/58 Stan – 67%
Haubice 122mm 12/12 Stan – 100%
Działo 76mm(DA) 19/24 Stan – 79%
Działo 76mm(PA) 12/12 Stan – 100%
Działo 45mm 26/36 Stan – 72%
Rusznice przeciwpancerne 239/211 Stan – 113%
Samochody 227/358 Stan – 63%
Działa SU-76 13/13 Stan – 100%

 

4 Dywizja Piechoty im. Jana Kilińskiego:

gen. Bolesław Kieniewicz(1907-1969), dowódca 4 Dywizji Piechoty

Jej formowanie zaczęło się w rejonie Sum i Charkowa na Ukrainie w dniu 1 kwietnia 1944 roku. Dokładnymi miejscami formowania były: 10pp – Stecówka, 11pp – Kijanica, 12pp – Baranówka, 6pal – Syrowatka, 4bsz – Sumy i 4das – pod Moskwą(dołączył do dywizji później w rejonie Ołyki). Rekruci tej dywizji wywodzili się głównie z terenów Ukrainy i Białorusi wyzwolonej od wojsk niemieckich w 1944 roku. Według spisów dywizyjnych 62% żołnierzy pochodziło z byłego województwa Tarnopolskiego i Stanisławowskiego, później 24% z województwa Wołyńskiego i 10% z Lubelskiego. Ostatni odsetek stanowili Polacy wywiezieni w głąb ZSRR. Tak jak w przypadku wszystkich dywizji znajdujących się w 1. Armii WP większość kadry dowódczej stanowili Rosjanie. W strukturze dywizji znajdowały się:

  • 10 pułk piechoty
  • 11 pułk piechoty
  • 12 pułk piechoty
  • 6 pułk artylerii lekkiej
  • 4 dywizjon artylerii pancernej
  • 5 batalion saperów
  • 4 batalion szkolny
  • 4 kompania rozpoznawcza
  • 4 kompania łączności
  • 4 kompania chemiczna
  • kompania samochodowo-transportowa

Żołnierze z 11 pułku piechoty odznaczeni Krzyżami Walecznych za walki w rejonie jeziora Dobre. Zdjęcie wykonano w połowie lutego 1945 roku.

Dywizja z terenów Ukrainy wyruszyła do Polski latem 1944 roku i dotarła do Lublina w dniu 9 sierpnia. 10 września jednostka przeszła chrzest bojowy na warszawskiej Pradze. Po upadku powstania przeszła na pozycje obronne wzdłuż Wisły. W 1945 roku brała udział w walkach na Wale Pomorskim, zdobyciu Kołobrzegu, forsowaniu Odry, walkach w Brandenburgii i o Kanał Hohenzollernów w okolicach Berlina. Ostatnie walki dywizja stoczyła w okolicach Łaby w maju 1945 roku. Po wojnie żołnierzy i kadrę dowódczą wraz z większością sprzętu użyto jako zalążka do formowania w Polsce Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przez cały okres drugiej wojny światowej dowódcą dywizji był generał Bolesław Kieniewicz. Jego przodkowie pochodzili z warstwy szlacheckiej mieszkającej w okolicach Turowa. Jego rodzice zostali zamordowani w czasie rewolucji bolszewickiej, a cały majątek rodzinny upaństwowiono lub zdewastowano. Po 1918 roku Bolesław trafił do sierocińca. Po ukończeniu szkoły podstawowej służył od 1921 roku w Armii Czerwonej jako goniec, a według oficjalnych danych wstąpił do niej w 1926 roku. Po ukończeniu szkoły oficerskiej piął się po szczeblach kariery. W ramach rozkazów Stalina o przeprowadzeniu antypolskich akcji na terenie ZSRR został w latach 1937-1939 represjonowany ze względu na swoje pochodzenie. Później zrehabilitowany brał udział w wojnie z Finlandią. Od 1941 do 1943 podczas wojny z Niemcami często zmieniał stanowiska jako dowódca wielu pułków gwardyjskich. W maju 1943 roku w stopniu pułkownika Armii Czerwonej został skierowany do Wojska Polskiego. Podczas Bitwy pod Lenino był zastępcą dowódcy 1 Dywizji Piechoty ds. Liniowych. Następnie od grudnia 1943 do 1 kwietnia 1944 pełnił funkcję szefa sztabu 1 Korpusu WP przekształconego wkrótce na 1 Armię Wojska Polskiego. 27 maja 1944 roku został mianowany dowódcą 4 Dywizji Piechoty i pozostał na tym stanowisku do końca wojny. Po zakończeniu walk 4 Dywizję Piechoty wykorzystano jako zalążek do formowania Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a sam Bolesław Kieniewicz został mianowany dowódcą KBW. W lutym 1954 wyjechał do ZSRR i wrócił do Armii Radzieckiej. Po demobilizacji, na własną prośbę osiadł w Warszawie gdzie zmarł w dniu 3 maja 1969 roku.

Stan etatowy 4 Dywizji Piechoty w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 769/1269 Stan – 60%
PODOFICEROWIE 1872/3255 Stan – 57%
SZEREGOWCY 5194/6828 Stan – 76%
                                                   RAZEM: 7835/11 352 Stan – 69%
Konie 1121/906 Stan – 123%
Karabiny 4625/6817 Stan – 68%
Pistolety maszynowe 2070/2997 Stan – 69%
Ręczne karabiny maszynowe 304/501 Stan – 60%
Ciężkie karabiny maszynowe 96/166 Stan – 58%
Moździerze 120mm 23/24 Stan – 96%
Moździerze 82mm 81/85 Stan – 95%
Moździerze 50mm brak/58 Stan – 0%
Haubice 122mm 12/12 Stan – 100%
Działo 76mm(DA) 24/24 Stan – 100%
Działo 76mm(PA) 12/12 Stan – 100%
Działo 45mm 29/36 Stan – 80%
Rusznice przeciwpancerne 175/211 Stan – 83%
Samochody 189/358 Stan – 52%
Działa SU-76 10/13 Stan – 77%

 

6 Pomorska Dywizja Piechoty:

gen. Giennadij Szejpak(1903-1961), dowódca 6 Dywizji Piechoty

Dywizję zaczęto formować na początku lipca 1944 roku w rejonie Żytomierza. Formowanie i szkolenie zakończono w październiku. Pierwotnie została ona wysłana do 2 Armii Wojska Polskiego, a następnie miała służyć jako zalążek formującej się 3 Armii WP. Jednak zrezygnowano z tego przedsięwzięcia i dywizja ostatecznie wróciła z powrotem w struktury 1 Armii WP. Zaprzysiężenie żołnierzy odbyło się w połowie października 1944 roku w okolicach Przemyśla. W skład dywizji wchodziły:

  • 14 pułk piechoty
  • 16 pułk piechoty
  • 18 pułk piechoty
  • 23 pułk artylerii lekkiej
  • samodzielny szkolny batalion piechoty
  • 5 samodzielny dywizjon artylerii samochodowej
  • 6 samodzielna kompania zwiadowcza
  • 13 samodzielny batalion saperów
  • 15 samodzielna kompania łączności
  • 6 samodzielna kompania obrony
  • 8 samodzielna kompania transportu samochodowego
  • 7 piekarnia polowa
  • 6 samodzielny batalion sanitarny
  • 6 ambulans(szpital)
  • pluton dowództwa artylerii
  • polowe warsztaty
  • 3045 stacja poczty
  • 1867 kasa banku polowego
  • oddział informacji dywizji

Na początku 1945 roku dywizja przegrupowywała się w rejonie Mińska Mazowieckiego. W nocy z 16 na 17 stycznia żołnierze z podległych jej jednostek sforsowali Wisłę na wysokości Warszawy i spotkali się po drugiej stronie rzeki z 2 Dywizją Piechoty. Tak jak wszystkie inne dywizje przeszła ona cały szlak od Warszawy przez Bydgoszcz, Wał Pomorski, Kołobrzeg(poniosła ogromne straty, a po wojnie wszystkie pułki dywizji nazwano ,,Kołobrzeskimi”), forsowanie Odry i walki w Brandenburgii. Po wojnie powróciła do Polski i otrzymała zadanie pilnowania zachodnich i południowych granic kraju. Od początku istnienia dywizji, aż do zakończenia drugiej wojny światowej jej dowódcą był generał Giennadij Szejpak. Z pochodzenia był Białorusinem urodzonym w Białymstoku. Ukończył szkołę podstawową i dwie klasy gimnazjum. W 1921 roku wstąpił do Armii Czerwonej. Przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego awansował na coraz wyższe stopnie, a w styczniu 1941 roku został dowódcą pułku. Podczas walk z Niemcami w latach 1941-1944 był na misji wojskowej w Iranie, dowodził brygadą powietrznodesantową, był też dowódcą sztabu dywizji kawalerii i dowódcą dywizji piechoty. We wrześniu 1944 został oddelegowany do Wojska Polskiego w stopniu pułkownika i od razu zastąpił on płk. Leona Kostiachina na stanowisku dowódcy przy nowo formowanej 6 Dywizji Piechoty. Był jej dowódcą do 12 marca 1946 roku, a później został zastępcą dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego do spraw liniowych. 25 maja został też mianowany generałem brygady WP. W kwietniu 1946 roku zakończył służbę w Wojsku Polskim i powrócił do ZSRR. Zmarł w dniu 12 października 1961 roku w Astrachaniu.

 

Stan etatowy 6 Dywizji Piechoty w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 697/1269 Stan – 55%
PODOFICEROWIE 1714/3255 Stan – 52%
SZEREGOWCY 4493/6828 Stan – 66%
                                                   RAZEM: 6904/11 352 Stan – 61%
Konie 1187/906 Stan – 131%
Karabiny 5195/6817 Stan – 76%
Pistolety maszynowe 2637/2997 Stan – 88%
Ręczne karabiny maszynowe 238/501 Stan – 47%
Ciężkie karabiny maszynowe 47/166 Stan – 28%
Moździerze 120mm 24/24 Stan – 100%
Moździerze 82mm 61/85 Stan – 71%
Moździerze 50mm 40/58 Stan – 69%
Haubice 122mm 12/12 Stan – 100%
Działo 76mm(DA) 22/24 Stan – 91%
Działo 76mm(PA) 8/12 Stan – 66%
Działo 45mm 21/36 Stan – 58%
Rusznice przeciwpancerne 158/211 Stan – 75%
Samochody 87/358 Stan – 24%
Działa SU-76 Brak/13 Stan – 0%

 

 

SKŁAD GRUPY POŚCIGOWEJ:

 

1 Brygada Pancerna im. Obrońców Westerplatte:

Ppłk. Aleksander Malutin(1907-?), dowódca 1 Brygady Pancernej

Brygadę rozpoczęto formować 19 sierpnia 1943 roku w obozie wojskowym pod Sielcami. Przysięgę żołnierze składali w dniu 11 listopada 1943 roku. Od 7 września 1944 roku do końca wojny brygada składała się z:

  • Kompanii dowodzenia
  • 1 batalionu czołgów(2 kompanie po 10 czołgów T-34+czołg dowódcy batalionu=21sz.)
  • 2 batalionu czołgów(2 kompanie po 10 czołgów T-34+czołg dowódcy batalionu=21sz.)
  • 3 batalionu czołgów(2 kompanie po 10 czołgów T-34+czołg dowódcy batalionu=21sz.)
  • Batalionu piechoty zmotoryzowanej(trzy kompanie fizylierów, kompania rusznic przeciwpancernych, kompania karabinów maszynowych, kompania moździerzy 82mm – 6 sztuk, bateria działek 57mm – 4 sztuki)
  • Kompanii technicznego zaopatrzenia
  • Kompanii przeciwlotniczej WKM
  • Plutonu medyczno-sanitarnego

    Czołg typu T34/76 model 1941 o numerze 123(1 pluton, 2 kompania brygady). Zdjęcie wykonano w połowie lutego 1945 roku.

Czołg typu T34/76 model 1942 o numerze 129(3 pluton, 2 kompania brygady). Zdjęcie wykonano w połowie lutego 1945 roku.

Jeszcze przed złożeniem oficjalnej przysięgi część brygady została podporządkowana 1 Dywizji Wojska Polskiego i brała z nią udział w Bitwie pod Lenino. Pozostałe siły w tym czasie nadal brały udział w szkoleniach i organizacji pozostałych elementów brygady. 24 sierpnia 1944 roku czołgi tej formacji przekroczyły rzekę Bug pod Dorohuskiem. W sierpniu tego samego roku brygada została podporządkowana 8 Armii Gwardii i brała w jej składzie udział w przeprawie i walkach na przyczółku warecko-magnuszewskim. Do 17 sierpnia walczyła w Bitwie pod Studziankami i wiązała siły 1 Dywizji Pancerno-Spadochronowej ,,Hermann Goring”. 18 sierpnia brygada została ponownie podporządkowana pod 1 Armię WP. Później część jednostek z tej formacji brała udział w walkach na Pradze i pod Jabłonną. W styczniu 1945 roku brygadę podporządkowano pod 47 Armię i to w jej składzie zdobyła ona Bydgoszcz. Podczas walk na Wale Pomorskim ponownie powróciła do 1. Armii WP. W marcu 1945 roku brała udział w przełamywaniu pozycji ryglowej na północ od Mirosławca, a następnie w składzie grupy pościgowej walczyła pod Bierzwnicą(z całej brygady w tamtym momencie było sprawnych tylko 10 czołgów!). W kolejnych miesiącach brała udział w walkach pod Wejherowem oraz wyzwoleniu Gdyni, Gdańska i Oksywia. Znaczna część brygady pozostała w tamtym obszarze, aż do końca wojny, a inna jej część po naprawieniu zepsutych maszyn w bazie remontowej w Świdwinie została włączona do 4 pułku czołgów ciężkich i wspólnie z tą jednostką walczyła w Brandenburgii kończąc swój szlak bojowy nad Łabą i docierając do niej elementy brygady posiadały tylko dwa sprawne czołgi! Po wojnie brygada osiadła najpierw w Siedlcach, a później w Legionowie. Dowódcą jednostki od 17 października 1944 roku do końca wojny był podpułkownik Aleksander Malutin. Urodził się w dniu 14 listopada  1907 roku we wsi Bolshoye Korovino w dzisiejszym obwodzie riazańskim. Do Armii Czerwonej wstąpił w 1929 roku. Stale awansował, aż do uzyskania stopnia oficerskiego. Podczas wojny z Niemcami walczył w wielu jednostkach pancernych m.in. był szefem sztabu 213. Brygady Pancernej. W lutym 1944 r. został oddelegowany do Wojska Polskiego i mianowany szefem sztabu 1 Brygady Pancernej. W październiku objął dowództwo nad brygadą. Po wojnie nadal dowodził tą jednostką w Wojsku Polskim. Od marca 1946 roku był inspektorem wojsk pancernych w Śląskim Okręgu Wojskowego. Następnie powrócił do ZSRR i od stycznia 1947 roku został dowódcą 69 Pułku Czołgów(Odeski Okręg Wojskowy). W czerwcu 1950 roku został przeniesiony do rezerwy.

Do grupy pościgowej wykorzystano wszystkie sprawne czołgi brygady oraz zmotoryzowany batalion fizylierów(10 czołgów typu T34/76, trzy kompanie fizylierów, kompania rusznic ppanc., kompania karabinów maszynowych, kompania moździerzy 82mm – 6 sztuk, bateria działek 45mm – 4 sztuki).

Stan etatowy brygady w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 231/253 Stan – 91%
PODOFICEROWIE 612/502 Stan – 122%
SZEREGOWCY 402/591 Stan – 68%
                                                  RAZEM: 1248/1346 Stan – 92%
Karabiny 303 Brak
Pistolety maszynowe 525 Brak
Ręczne karabiny maszynowe 22/31 Stan – 71%
Ciężkie karabiny maszynowe 4/4 Stan – 100%
Przeciwlotnicze karabiny maszynowe 9 Brak
Moździeże 82mm 5/6 Stan – 83%
Działo 57mm 4/4 Stan – 100%
Rusznice przeciwpancerne 18/18 Stan – 100%
Samochody 141/166 Stan – 85%
1 batalion czołgów 15/21 Stan – 71%
2 batalion czołgów 5/21 Stan – 24%
3 batalion czołgów 7/21 Stan – 33%
+ do dyspozycji brygady 2 sztuki T-34 2 Brak

 

 

13 Pułk artylerii pancernej:

Pułk został sformowany 18 kwietnia 1944 roku we wsi Agatówka położonej niedaleko Berdyczowa w obwodzie żytomierskim. Zalążkiem pułku był jeden dywizjon artylerii samobieżnej z 1 Brygady Pancernej i dołączone w połowie kwietnia 9 sztuk dział SU-85 wraz z radzieckimi załogami. Tak jak w przypadku innych jednostek znajdujących się w składzie 1 Armii WP szlak bojowy przedstawiał się w sposób standardowy: Warszawa-Wał Pomorski-forsowanie Odry i walki w Brandenburgii. Dowódcą pułku przez cały okres drugiej wojny światowej był radziecki oficer oddelegowany do Wojska Polskiego wiosną 1944 roku. Był to ppłk Michał Curoczkin. Stanowisko dowódcze objął 18 czerwca 1944, od 4 lipca do 4 sierpnia tego samego roku na tym stanowisku zastępował go major Stanisław Mokrzyński, lecz po miesiącu wszystko wróciło do dawnego porządku. Niestety nie udało się ustalić zbyt wielu informacji na temat Michała Curoczkina do dnia dzisiejszego.

Pułk składał się z:

  • Dowództwa i sztabu (maszyna nr. 300)
  • 1 bateria artylerii pancernej (310, 311, 312, 313, 314)
  • 2 bateria artylerii pancernej (320, 321, 322, 323, 324)
  • 3 bateria artylerii pancernej (330, 331, 332, 333, 334)
  • 4 bateria artylerii pancernej (340, 341, 342, 343, 344)
  • Kompanii fizylierów
  • Plutonów – saperów, zaopatrzenia bojowego, remontu, transportowego i sanitarnego

    Zdjęcie czołgistów z 13 pułku artylerii pancernej. Z mapą w ręku pozuje porucznik Sergiusz Trachunow z załogi wozu numer 324(2 bateria). Zdjęcie wykonano w lutym 1945 roku.

Działo samobieżne typu SU-85 o numerze 330(3 bateria). Zdjęcie wykonane w połowie lutego 1945 roku w okolicach miejscowości Nowe Laski na północ od Mirosławca.

Do grupy pościgowej wykorzystano wszystkie sprawne maszyny typu SU-85.

Stan etatowy pułku w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 55/62 Stan – 88%
PODOFICEROWIE 110/101 Stan – 109%
SZEREGOWCY 110/155 Stan – 71%
                                                  RAZEM: 275/318 Stan – 86%
Karabiny 105 Brak
Pistolety maszynowe 96 Brak
Samochody 33/43 Stan – 76%
SU-85 16/21 Stan – 76%

 

 

1 Warszawska Samodzielna Brygada Kawalerii:

Pułkownik Władimir Radziwanowicz(1903-1957), pierwszy dowódca brygady w okresie 12.04.1944 – 12.02.1945

Brygadę zaczęto formować na początku marca 1944 roku na terenie Ukrainy, a dokładnie w Trościańcu niedaleko Sum. 8 maja formacja ta została włączona oficjalnie do struktur 1 Armii WP. Rekruci wchodzący w skład tej brygady wywodzili się w dominującej większości z przedwojennych kawalerzystów, którzy walczyli w walkach obronnych w 1939 roku. Tak jak w przypadku innych jednostek w 1 Armii WP tak i w tym przypadku większość kadry oficerskiej i dowódczej została oddelegowana do brygady z jednostek kawaleryjskich Armii Czerwonej. Większość pododdziałów złożyła przysięgę w pierwszej połowie października w Dobrzyńcu, niecałe 40km na wschód od Warszawy. Po zajęciu centralnych i wschodnich terenów Polski zaczęto do brygady kierować również Polaków mieszkających na Wołyniu i Podolu oraz żołnierzy Armii Krajowej.     Pierwszym dowódcą jednostki został pułkownik Władimir Radziwanowicz, pochodził on z polskiej rodziny mieszkającej w Petersburgu, a w momencie wybuchu rewolucji październikowej w Rosji dołączył do oddziałów czerwonych. W dwudziestoleciu międzywojennym stale awansował i od 1926 do 1936 służył jako oficer w Wojskach Ochrony Pogranicza. W ramach czystek stalinowskich został zwolniony do rezerwy. Podjął on następnie studia w Instytucie Literackim im. Gorkiego. Był poliglotą(znał niemiecki, angielski, francuski, włoski, hiszpański, szwedzki i turecki). Przed wybuchem wojny w 1941 roku pracował jako tłumacz. Po ataku Niemiec na ZSRR został zmobilizowany w stopniu podpułkownika do jednostek kawaleryjskich. W 1943 roku został skierowany do służby w nowo formujących się jednostkach polskich pod Moskwą. W dniu 12 kwietnia 1944 roku objął dowództwo nad 1 Brygadą Kawalerii i pozostał na tym stanowisku do 12 lutego 1944 roku. Przez 3 dni jednostka pozostawała bez dowódcy. Następcą Władymira Radziwanowicza był podpułkownik Konstanty Gryżewski, który piastował stanowisko dowódcy brygady przez 16 dni(15 lutego – 2 marca). Wcześniej był on szefem sztabu 2 pułku piechoty i zastępcą dowódcy ds. liniowych w 3 pułku piechoty. Od 2 marca, aż do końca wojny brygadą kawalerii dowodził pułkownik Aleksander Dawidziuk. Szlak bojowy jednostki prowadził w 1945 roku od Warszawy przez Wał Pomorski ku wybrzeżom Morza Bałtyckiego, a w kwietniu tego roku wraz z innymi jednostkami z 1. Armii WP brygada przekroczyła Odrę, aby w maju zakończyć wojnę w okolicach rzeki Łaby.

Zdjęcie przedstawiające ułanów walczących na terenie Pomorza w 1945 roku.

Do grupy pościgowej użyto dwóch szwadronów kawalerii, baterii czterech dział 76mm oraz plutonu zwiadowców konnych(około 250 kawalerzystów).

Brygada składała się z:

  • Dowództwa i sztabu,
  • 2 pułku ułanów,
  • 3 pułku ułanów,
  • 4 dywizjonu artylerii konnej
  • dywizjonu szkolnego,
  • 8 baterii przeciwlotniczej,
  • 12 szwadronu saperów
  • + inne służby techniczne

Ułani z pierwszej brygady w trakcie marszu na Bydgoszcz w styczniu 1945 roku

Stan etatowy brygady w dniu 1 marca 1945 roku(lewa strona w drugiej rubryce to stan faktyczny, prawa strona stan etatowy, trzecia rubryka to procentowy wykaz uzupełnienia):

OFICEROWIE 261/302 Stan – 86 %
PODOFICEROWIE 739/693 Stan – 106%
SZEREGOWCY 1847/2030 Stan – 91%
                                                 RAZEM: 2847/3025 Stan – 94%
Konie 1025/3004 Stan – 34%
Karabiny 2042/2427 Stan – 84%
Pistolety maszynowe 419/429 Stan – 97%
Karabiny maszynowe Rkm-68, ckm-32 na 60 kmów etatowych Stan –  166%
Armaty przeciwlotnicze 6/6 Stan – 100%
Moździeże 82mm 23/24 Stan – 96%
Działa 76mm(DA) + Działa 76mm(PA) 12(DA)+8(PA)/20 Stan – 100%
Rusznice przeciwpancerne 48/48 Stan – 100%
Samochody 64/109 Stan – 59%
Działa przeciwpancerne 0/6 Stan – 0%

 

Ostatecznie do grupy pościgowej utworzonej w nocy z 4 na 5 marca wykorzystano:

  • 10 czołgów typu T34/76 z 1.BP(50 czołgistów)
  • zmotoryzowany batalion fizylierów z 1.BP, czyli trzy kompanie fizylierów, kompania rusznic ppanc., kompania karabinów maszynowych, kompania moździerzy 82mm – 6 sztuk, bateria działek 45mm – 4 sztuki(około 700 żołnierzy)
  • 9 dział pancernych typu SU-85 z 13pap(36 czołgistów)
  • dwa szwadrony kawalerii, bateria czterech dział 76mm oraz pluton zwiadowców konnych z 1.BK(około 250 kawalerzystów)

 

Na dodatkową uwagę zasługuje również statystyka żołnierzy służących we wszystkich formacjach liniowych 1. Armii Wojska Polskiego, która daje miarodajny obraz stanu armii i ponoszonych strat w trakcie walk z Niemcami w całym 1945 roku.

Data Stan liczbowy Różnica względem poprzedniej daty
10 stycznia 67 747 -0
31 stycznia 67 690 -57
1 marca 55 260 -12 430
1 kwietnia 52 911 -2349
15 kwietnia 58 258 +5347
10 maja 51 598 -6660

 

Statystyka ta może pokazać jak krwawe były walki polskich żołnierzy na Wale Pomorskim i dlaczego jest to przyczyną do opublikowania tak wielu prac o tematyce walk na Pomorzu w 1945 roku.

 

LITERATURA:

  1. Anusiewicz, Marian. Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943-1945: wybór materiałów źródłowych. Wydawn. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964.
  2. „Berlingowcy. Żołnierze tragiczni, Dominik Czapigo i Marcin Białas. Udostępniono 13 kwiecień 2021. https://cyfroteka.pl/ebooki/Berlingowcy__Zolnierze_tragiczni-ebook/p0403169i040.
  3. „LWP – spis treści”. Udostępniono 13 kwiecień 2021. http://www.dws-xip.pl/LWP/lwp19A.html.
  4. „Na drodze stał Kołobrzeg” Alojzy Sroga. Udostępniono 13 kwiecień 2021. https://www.katalog.akademia.mil.pl/sowacgi.php?KatID=0&typ=record&001=AONk15000506.
  5. „Pomorze : reportaż z pola walki / Zbigniew Flisowski. Warszawa : Wydaw. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1973. 9/2018/51. – BIBLIOTEKA UNIWERSYTECKA W TORUNIU. Sekcja Gromadzenia i Uzupełniania Zbiorów”. Udostępniono 13 kwiecień 2021. https://www.bu.umk.pl/dublety/?5906,pomorze-reportaz-z-pola-walki-zbigniew-flisowski.-warszawa-wydaw.-ministerstwa-obrony-narodowej-1973.-9-2018-51.
  6. „Struktura organizacyjna Wojska Polskiego wiosną 1945”. W Wikipedia, wolna encyklopedia, 12 styczeń 2018. https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Struktura_organizacyjna_Wojska_Polskiego_wiosn%C4%85_1945&oldid=51523558.

 

 

Adam Kotarski – Urodzony w 1998 roku w Świdwinie. Student Historii, specjalizacji Archiwistyki i zarządzania dokumentacją na UAM w Poznaniu. W swojej pasji najbardziej skupia się na badaniu historii lokalnej Pomorza Zachodniego, historii drugiej wojny światowej, a zwłaszcza jednostek niemieckich i cudzoziemskich służących w armii niemieckiej w latach 1939-1945, oraz historii 1 i 2 Armii Polska Polskiego na Wschodzie.