Kowary i Buckingham Palace – czy mogą mieć coś wspólnego?

 

W starym, gęstym bukowym lesie, na szczycie niewielkiego wzgórza, schowana pośród skał znajduje się tajemnicza krypta… Kilkadziesiąt metrów dalej, na tym samym, niewielkim wzniesieniu z którego rozciąga się piękny widok na Karkonosze, stoi granitowy rzeźbiony krzyż. Krzyż, który jak posępny rycerz strzeże przykrytego ciężką, kamienną płytą grobowca. Jest to miejsce spoczynku rodziny książęcej Reuss. Rodziny, której przodkowie to królowie pruscy, ale też mieszkańcy londyńskiego Buckingham Palace.

(fot.1) krypta Heinricha XXX i Feodory Reuss, Kowary – Wojków

[Obrazek: feodora9.jpg]
(fot.2) krzyż przy grobowcu siostry księcia, Marii Klementyny, hrabiny Witzleben – Doerern

 

ale zacznijmy od początku…

 

Radociny – Nowy Dwór

 

[Obrazek: feodora14.jpg]
(fot.3) pałac Nowy Dwór (Schloss Neuhof) na poczatku XX wieku

Radociny, pałac Nowy Dwór (Schloss Neuhof) jest pozostałością dawnego zespołu pałacowo-parkowego. Możliwe, że pierwotnie istniała tutaj strażnica rycerska z czasów wojen husyckich (1419-1436). Możliwe… Nigdy później żadne dokumenty nie wspominają o funkcji warownej obiektu, który mógłby funkcjonować w tym miejscu. Historia powstania dworu jest niepewna, wiadomo, że spalił się w 1634 roku wraz z przechowywanymi archiwaliami.

Pierwsza potwierdzona wiadomość pochodzi z 1348 roku, kiedy Gotsche Schoff von Kemnitz und Kynast nazwany został właścicielem dworu. W dalszych latach dwór przechodził z rąk do rąk, m.in. przez ręce Schaffgotschów– znanego śląskiego rodu arystokratycznego. Wiadomo, że przy dworze na przełomie XVI i XVII wieku funkcjonował prężny folwark, browar i inne zabudowania gospodarcze. Kolejnymi panującymi na dworze byli: habsburscy urzędnicy, hrabia czeski Herman Czernin von Chudenitz i jego potomkowie. Po podboju Śląska przez Fryderyka II Pruskiego, dwór dostał się w posiadanie miastu Kowary (wtedy Schmiedeberg/i Rsgb.), jednak wkrótce został sprzedany z powodu gospodarczych problemów spadających na miejscowość. Kolejnym możnowładcą w Neuhofie była kupiecka rodzina Kopisch, która sprzedała majątek księciu Henrykowi LXXIV Reuß-Schleiz-Kösteritz.

To właśnie pod wpływem działań rodziny Reuss, Nowy Dwór, z przylegającym doń założeniem parkowym, ale i cały Wojków (dawne Hohenwiese, dzisiaj część Kowar) zyskał swą obecną formę.

[Obrazek: feodora6.jpg]
(fot.4) salon z sekretarzykiem w Nowym Dworze, ok. 1914 r.

 

[Obrazek: feodora19.jpg]
(fot.5) salon na I piętrze, ok. 1914 r.

 

[Obrazek: feodora5.jpg]
(fot.6) łazienka i umywalnia w pałacu, ok. 1914 r.

 

[Obrazek: feodora4.jpg]
(fot.7) powozownia, ok. 1914 r.

 

[Obrazek: feodora20.jpg]
(fot.8) przypałacowe zabudowania gospodarcze, ok. 1914 r.

 

[Obrazek: feodora15.jpg]
(fot.9) tak wygląda Nowy Dwór dzisiaj

 

Rodzina książęca Reuss

 

[Obrazek: feodora1.jpg]
(fot.10) para książęca Reuss, lata 30-te XX wieku

W latach 1826 – 1945 Radociny wraz z zamkiem Nowy Dwór należały do książęcej rodziny Reuss. W 1826 roku w pałacu swoja letnia rezydencje urządził sobie książę Rzeszy Heinrich LXXIV (74;). Kolejny był jego syn (książę Heinrich IX Reuss), który powiększył posiadłość o wieś Gruszków i Wysoką Łąkę. Ze swoją żoną baronówną vov Zedlitz und Leipa mieli siedmioro dzieci. Ostatnim niemieckim właścicielem majątku był ich najmłodszy syn, książę Heinrich XXX Reuss (1864-1939), oficer armii pruskiej. Ożenił się on z księżniczką Feodorą Saschen-Meiningen (1879-1945). To właśnie oni spoczęli w specjalnie zbudowanej w 1923 roku krypcie, na wzgórzu, w bukowym lesie, nieopodal drogi do Wojkowa (Kowary).

[Obrazek: feodora7.jpg](fot.11)
 

„W pobliżu, na szczycie wzgórza znajduje się monumentalny grobowiec, przykryty ciężką kamienną płytą z dużym granitowym krzyżem i wyrzeźbionymi na nim liliami. Pochowana w nim została siostra księcia Maria Klementyna, hrabina Witzleben-Doerern.”

 

[Obrazek: feodora10.jpg]

(fot.12)

[Obrazek: feodora12.jpg]
 
(fot.13) krzyż, chociaż na tym zdjęciu ozdobiony przez miejscowych koneserów sztuki, został jakiś czas temu oczyszczony przez prawdziwych entuzjastów zabytków i historii Kowar

 

[Obrazek: feodora11.jpg]

(fot.14)

na podstawie krzyża oraz płycie nagrobnej widnieją ciekawe inskrypcje, ich słowa w tłumaczeniu brzmią:

„Bóg jest miłością,
a kto w miłości trwa,
ten trwa w Bogu,
a Bóg w nim.

Tu spoczywa w Bogu
zgodnie ze swoja wolą
w starej Ojczyźnie
Maria
Klementyna Emma Jenny
Hrabina Witzleben-Doerern
ur. jako księżniczka Reuss
w Nowym Dworze
dnia 7 lutego 1860 r.
zmarła w Dreźnie
29 grudnia 1914 r.”

 

[Obrazek: feodora13.jpg]
(fot.15) krzyż, stan obecny

 

Feodora Reuss księżniczka Saschen-Meiningen

 

[Obrazek: feodora3.jpg]
(fot.16) księżniczka Feodora, 1901 r.

 

Księżniczka Feodora mogła poszczycić się wspaniałym drzewem genealogicznym. Urodziła się w 1879 oku w Poczdamie. Była córką Bernharda III Saschen-Meiningen i księżnej Charlotty Hohenzollern. Jej dziadkiem był cesarz Niemiec i król Prus Fryderyk III Wilhelm., babcią księżna Victoria Adelaida, prababcią zaś królowa brytyjska Victoria.

 

[Obrazek: feodora2.jpg]
(fot.17) „Królewskie Stado” jak ich nazywano. Królowa Victoria i jej krewni. Obok królowej jej córka Vicky, u jej stóp na podłodze siedzi wnuczka Feodora, w pobliżu środka zdjęcia stoi Charlotta, matka Feodory. Stojący za królową i jej wnukiem cesarzem Wilhelmem II to Mikołaj II i Alix księżniczka Heska, przyszli car i caryca I Rosji

 

[Obrazek: feodora16.jpg]
(fot.18) królowa Victoria

W wieku 18 lat Feodora zaręczyła się ze starszym o 15 lat, niezbyt zamożnym oficerem armii pruskiej, księciem Heinrichem XXX Reuss. Feodora i Heinrich XXX wzięli ślub 24 września 1898 roku w kościele luterańskim we Wrocławiu. Na uroczystości obecne były koronowane głowy z Niemiec i Prus, Wielkiej Brytanii oraz Rosji.

[Obrazek: feodora27.jpg]
(fot.19) widokówka okolicznościowa wydana w 1898 roku z okazji zaślubin Feodory Saschen-Meiningen z księciem Heinrichem XXX Reuss w nieistniejącym dziś, wrocławskim kościele ewangelickim Lutra, dawnym Lutherkirche

W brytyjskiej rodzinie królewskiej panowała tajemnicza, nieznana wtedy choroba, Porfiria. Cierpiała na nią również księżniczka Feodora Reuss, objawiało się to częstymi przeziębieniami, bólami głowy oraz wymiotami. Feodora leczyła się w klinikach w Alpach Bawarskich, pod koniec życia była częstą pacjentką istniejących do dziś, położonych obok siebie sanatoriów „Bukowiec” i „Wysoka Łąka” ( niegdyś „Genesungsheim Buchwald und Hohenwiese”), umiejscowionych w granicach majątku rodu Reuss.

Od 1909 roku opiekę lekarską nad Feodorą sprawował Profesor Albert Döderlein, późniejszy szef służb medycznych sił policyjnych Heinricha Himmlera. Jak można się domyślać przez lata błędnie diagnozowana choroba przez lekarzy, sprawiała, że księżniczka von Reuss popadała w coraz gorszy stan. Nie poprawiała tej sytuacji również nieobecność męża, powołanego do służby na froncie zachodnim. Para mimo starań, prawdopodobnie w związku z chorobą Feodory nie mogła mieć dzieci.

Księżniczka Feodora Reuss, wraz ze swoją towarzyszką Metą Schenck, włożywszy głowę do pieca zatruła się dwutlenkiem węgla 26 sierpnia 1945 roku. Rząd Wielkiej Brytanii kilkakrotnie chciał wysłać samolot, aby zabrać Feodorę do Anglii, za każdym razem odmawiała. Została pochowana w krypcie, obok zmarłego kilka lat wcześniej męża Heinricha XXX.

Post Scriptum

 

[Obrazek: feodora22.jpg]
(fot.20) brytyjski historyk John C.G. Röhl

W 1996 roku historyk brytyjski niemieckiego pochodzenia John C.G. Röhl zwrócił się listownie do władz Kowar z prośbą:

„(…) Jestem profesorem historii na Uniwersytecie Sussex w Wielkiej Brytanii. Obecnie zajmujemy się bardzo ważnymi i interesującymi badaniami przy współpracy dwóch moich kolegów, genetyków molekularnych z Uniwersytetu Londyńskiego, dr Martina J. Warrena i dr Davida M. Hunta. Podjęliśmy próbę zbadania dziedzicznej choroby krwi, która dotknęła kolejne pokolenia Brytyjskiej Rodziny Królewskiej od Marii Królowej Szkockiej poczynając. Księżniczka Feodora Reuss została pochowana w 1945 roku w Schloss Neuchoff pod Kowarami. Jako prawnuczka Królowej Wiktorii, jest ona obiektem naszych zainteresowań, a właściwie kluczowym elementem naszych badań. Mianowicie chcemy pobrać próbkę tkanki kostnej księżniczki, korzystając z najnowocześniejszych metod nam dostępnych, w celu potwierdzenia naszej hipotezy. Ta sprawa jest dla mnie i moich współpracowników niezwykle pilna, więc ośmielam się prosić Pana Burmistrza o możliwie szybką odpowiedź.

Z poważaniem: Professor John Röhl”
                                                                                                                                             

                                                                                                                                                         
Władze Kowar zadeklarowały udzielenie wszelkiej możliwej  pomocy. Przed przyjazdem naukowców szczątki zostały wyciągnięte z grobowca i przesłane do Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej we Wrocławiu celem zbadania ich autentyczności.
Dnia 19 sierpnia 1996 roku brytyjska delegacja przyjechała w Karkonosze. Naukowcom towarzyszyła ekipa filmowców NBC, która realizowała sceny do filmu dokumentalnego o brytyjskiej rodzinie królewskiej. Pobrano próbki DNA ze szczątków Feodory, wyniki zostały opublikowane książce, która stała się bestsellerem na rynku brytyjskim „Purpurowa tajemnica, geny, szaleństwo i królewskie dynastie Europy”.

 

[Obrazek: feodora21.jpg]
(fot.21) angielskie wydanie książki „Purpurowa tajemnica, geny, szaleństwo i królewskie dynastie Europy”, w której jeden z rozdziałów poświęcony jest księżniczce Reuss

Wyciągnięte z grobowca ciała pary książęcej przeleżały osiem lat w piwnicy kowarskiego ratusza. Władzom miasta brakowało pomysłów, gdzie je złożyć. Ponowny pochówek Feodory i Heinricha XXX Reuss odbył się 10 września 2004 roku. Kości powróciły do miejsca, gdzie zostały złożone ponad pół wieku wcześniej. Na uroczystość władze Kowar zaprosiły m.in. przedstawicieli ambasady Wielkiej Brytanii, konsulatu Niemiec oraz sekretariatu królowej Elżbiety II. Nikt z wymienionych nie przyjechał. W pożegnaniu brały udział władze miasta Kowary, miejscowa młodzież szkolna, członkowie Stowarzyszenia Miłośników Kowar oraz aktualni właściciele pałacu Nowy Dwór.

[Obrazek: feodora23.jpg]
(fot.22) trumna, w której spoczęły szczątki pary książęcej, tuż przed uroczystością pochówku 10 września 2004 roku

 

[Obrazek: feodora24.jpg]
(fot.23) ówczesny burmistrz Kowar, Pan Dariusz Rajkowski w przemowie do przybyłych- Kowary, 10 września 2004

 

[Obrazek: feodora25.jpg]
(fot.24) pusty grobowiec Ressów, przygotowany do ponownego pochówku

 

[Obrazek: feodora26.jpg]
(fot.25) ciała Foedory i Henricha XXX Reich, po 8 latach wróciły na miejsce spoczynku

 

Czy duch prababci, królowej Victorii ciągle czuwa nad wzgórzem, gdzie w grobowcu spoczywają szczątki wnuczki, oraz nad niewielkim, górskim miasteczkiem w Karkonoszach?

[Obrazek: feodora17.jpg]
(fot.26)

 

[Obrazek: feodora18.jpg]
(fot.27) zima nie odpuszcza w tym roku, marzec 2018

 

źródła:
„Dzieje Kowar” pod redakcją Wiesława Wereszyńskiego, Wydawnictwo Autorskie „A-F-T” 2013
„Dwie damy królewskiego pałacu „Nowy Dwór” w Kowarach” pod redakcją Krzysztofa Sawickiego, Wydawnictwo Poligrafia AD REM Jelenia Góra 2016

!!!podziękowania dla Kejzlaka oraz autorów profilu facebook: Kowary / dawniej Schmiedeberg / za podzielenie się wspaniałymi zdjęciami!!!

 Śmigły

 

do dyskusji zapraszamy na nasze forum: http://forum.tropicielehistorii.pl
 
 

Jako że tłumacz dostępny na stronie nie jest idealny, a temat dotyczy także Wielkiej Brytanii, postanowiłem zamieścić tekst także w języku angielskim:

Kowary and Buckingham Palace – can they have anything in common?

In the old, dense beech forest, atop a small hill, hidden among the rocks, lies a mysterious crypt … A few dozen meters away, on the same small hill which offers a beautiful view of the Karkonosze Mountains, stands a carved, granite cross. This cross, like an ardentknight, guards the tombs covered with heavy stone slabs. It is the resting place of the princely familyReuss. The family, whose ancestors are the Prussian kings, are also the residents of London’s Buckingham Palace.

but let’s start from the very beginning …

Radociny – Nowy Dwór

Radociny, Nowy Dwór Palace (German: Schloss Neuhof ) is a remnant of the former manor and park. It is possible that originally, knights’ watchtower existed here from the times of the Hussite wars (1419-1436) . Possibly… No other documentever mentions the guarding function of the fortified building,that could have functioned here. The history of creation of the manor is uncertain, though it is known, that it burned down in 1634 along with its archives.

The first confirmed information comes from 1348, when Gotsche Schoff von Kemnitz und Kynast was declared the owner of the manor. In the following years, the manor passed from hand to hand, including the hand of the Schaffgotsches – the Silesian aristocratic family. It is known that outside the manor, at the end of the sixteenth and seventeenth century abuoyant farm, brewery and other farm buildings were functioned. Successive owners of the manor were the Habsburg officials Count Czernin von Herman Czech Chudenitz and his descendants. After the conquest of Silesia by Frederick II of Prussia , the owner of the manor took ownership of the town, Kowary (then Schmiedeberg / i Rsgb.), but soon, it was sold again, because of the economic problems befalling the town. Another landowner in Neuhof  was a merchant family Kopisch , who then sold the property to Prince Henry LXXIV Reuß-Schleiz-Kösteritz.
It was under the influence of the Reuss family, the manor of Nowy Dwór , with its adjoining park, and the whole of Wojków (former Hohenwiese , today part of Kowary ) gained its present form.

Princely family Reuss

In the years between 1826 and 1945, Radociny, along with the Nowy Dwór manor, belonged to the princely family Reuss. In 1826 prince of Reich Heinrich LXXIV (74;) established his summer residence in the manor. Next, was his son (Prince Heinrich Reuss IX), who expanded the property by adding the villages of Gruszków and Wysoka Łąka (eng: High Meadow). His wife baroness vov Zedlitz und Leipa had seven children. The last German owner of the manor was their youngest son, Prince Heinrich Reuss XXX (1864-1939) , an officer in the Prussian army. He married Princess Feodora Saschen-Meiningen (1879-1945) . That’s where they are resting, the crypt built for them in 1923 , on a hill, in the beech forest, near the road to Wojków (Kowary).

„Nearby, at the top of the hill is a monumental tomb, covered with a heavy stone slab with a large granite cross adorned withcarved lilies. Buried there is the sister of Prince Maria Clementina, Countess Witzleben-Doerern .”

The base of the cross bears an interesting inscription, freely translated:
 
„God is love,
and who rests in love,
rests in God
and God in him.
Here rests in God
according to his will
in the old homeland
Maria
Clementina Emma Jenny
Countess Witzleben-Doerern
born. as Princess Reuss
in Nowy Dwór
of 7 February 1860.
she died in Dresden
December 29, 1914″
 

Feodora Princess Reuss Saschen-Meiningen

Princess Feodora could boast about an impressive family tree. She was born in 1879 in Potsdam. She was the daughter of Bernhard III Saschen-Meiningen and Princess Charlotte of Hohenzollern. Her grandfather was a German Emperor and King of Prussia Frederick William III, Princess Victoria Adelaide grandmother and her great-grandmother the Queen of Britain, Victoria.

At the age of 18, Feodora was engaged to a 15 years older andnot very wealthy officer in the Prussian army, Prince Heinrich XXX Reuss. Feodora and Heinrich XXX were married in September 24, 1898 year in the Lutheran church in Wrocław. At the ceremony the crowned heads from Germany and Prussia, Great Britain and Russia were present.

In the British Royal Family there was a mysterious, unknownillness called Porphyria. Princess Feodora Reuss also suffered from this illness, which is manifested by frequent colds, headaches and vomiting. Feodora was treated in clinics in the Bavarian Alps, and, at the end of her life, she was a frequent patient of the existing till today, located next to each other sanatoriums „Bukowiec” and „Wysoka Łąka” (formerly „Genesungsheim Buchwald Hohenwiese” ), located within the property of the Reuss family.

From 1909 Feodora was under the medical care of the Professor Albert Döderlein,, later the the head of the medical services and of the police of Heinrich Himmler. It is easy to assume that the wrongly diagnosed disease made Princess von Reuss’ health deteriorate. This situation has not been improved by her husband’s absence, who was called to service on the Western Front. Despite of the efforts, presumably as a result of the disease, Feodora could not have children.

Feodora Princess Reuss, together with her companion Meta Schenck, laid her head into the furnace and poisoned herself with the carbon dioxide on the 26th August 1945. The United Kingdom government repeatedly wanted to send a plane to take Feodora to England, but each time she refused. She was buried in the crypt alongside a few years earlier deceased husband Henrich XXX.

Post Scriptum

In 1996, a British historian of German origin, John CG Röhl wrote a letter to the Kowary authorities with a plea:

„(…) I am a Professor of history at the University of Sussex in the UK. We are currently working on a very interesting study in collaboration with two of my colleagues, molecular geneticists from the University of London, Dr. Martin J. Warren and Dr. David M. Hunt. We made an attempt to study the hereditary blood disease, which affected generations of the British Royal Family from the time of Mary Queen of Scots. Princess Feodora Reuss was buried in 1945 in the Neuchoff Schloss, Kowary. As a great-granddaughter of Queen Victoria, she is the object of our interest, and in fact a key element of our research. Namely, we want to take a sample from the bones of the princess, using the most modern methods available to us, to confirm our hypothesis. This case is for me and my colleagues extremely urgent, so I dare to ask the Lord Mayor to answer as quickly as possible.

Yours sincerely Professor John Röhl „
 

Kowary authorities pledged to provide all possible assistance. Before the arrival of the scientists, the remains were raised from the tomb and sent to the Department of Forensic Medicine at the Medical University of Wroclaw with the purpose of examining their autenticity.
On 19 August 1996 the British delegation arrived in the Karkonosze Mountains. Scientists accompanied by the filmmaking team of NBC, who filmed scenes for a documentary film about the British Royal Family. DNA samples were taken from the remains of Feodora, and the results were published in a book that became a bestseller in the UK market „Purple Secret – Genes, Madness and the Royal Houses of Europe”.

The remains of the Princely couple raised from the tomb were stored for eight years in the basement of the town hall of Kowary. City authorities lacked ideas where to bury them. The re-burial of Feodora and Heinrich Reuss XXX was held on 10 September 2004. The bones returned to the place where they were laid more than half a century earlier. The authorities of Kowary invited, among others, representatives of the UK Embassy, the Consulate of Germany and the secretary of Queen Elizabeth II to the ceremony. None of them attended the re-burial. The authorities of Kowary, local school childrens, members of the Kowary Association and current owners of the Nowy Dwór manor participated in the final farewell.

Is the ghost of the great-grandmother, Queen Victoria,still watching over the hill, where the remains of her great-granddaughter are laid to rest, and over a small mountain town in the Karkonosze Mountains?

Photography:

(fot.1) The crypt of Heinrich  XXX and Feodora Reuss, Kowary – Wojków
(fot.2) Cross at the tomb of the Prince sister, Maria Clementina, Countess Witzleben – Doerern
(fot.3) Nowy Dwór Palace (Schloss Neuhof) at the beginning of the twentieth century
(fot.4) Living room with escritoire in Nowy Dwór, approx. 1914.
(fot.5) Living room on the first floor, approx. 1914.
(fot.6) Bathroom and washroom in the manor, approx. 1914.
(fot.7) Carriage house, approx. 1914.
(fot.8) Manor farm buildings, approx. 1914.
(fot.9) This is what Nowy Dwór manor looks like today
(fot.10) Princely couple Reuss, the early years of the 20th century
(fot.13) The cross, although in this picture the cross is graffitiedby the local art connoisseurs, some time ago it has been cleanedby the true enthusiasts of monuments and history of Kowary town
(fot.15) The cross in its current state
(fot.16) Princess Feodora, 1901.
(fot.17) „Royal Herd” as they were called. Queen Victoria and her relatives. Next to the Queen, her daughter Vicky; sitting ather feet on the floor, granddaughter Fedoora; near the center of the image is Charlotte, the mother of Feodora. Behind the Queen and her grandson Emperor Wilhelm II, stands Nicholas II and Alix the Hessian Princess, future Emperor and Empress of Russia
(fot.18) Queen Victoria
(fot.19) occasional postcard issued in 1898 commemorating themarriage of Feodora Saxe-Meiningen and Prince Heinrich XXX Reuss in Wrocław, in the non-existent today Lutheran church
(fot.20) British historian John CG Röhl
(fot.21) English edition of the book „Purple Secret – Genes, Madness and the Royal Houses of Europe” in which one chapter is dedicated to Princess Reuss
(fot.22) The coffin with the remains of the Princely couple, just before the re-burial ceremony on 10 September 2004
(fot.23) The former Mayor of Kowary, Mr. Dariusz Rajkowski,gave a speech to the gathered residents – 10 September 2004
(fot.24) empty Reuss tomb, prepared for the re-burial
(fot.25) Feodora and Henrich XXX Reuss remains, after 8 years, are being returned to their final resting place
(fot.27) Winter does not let go this year, March 2018

translate from Polish: Jakub C. – korekta: Barbara L.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.