Nikolaus Heinrich von Schönfeld – generał ze Słonowic

Nikolaus Heinrich von Schönfeld – generał ze Słonowic

21 maja 2021 0 przez Adam Kotarski

Nikolaus Heinrich von Schönfeld(1733-1795)

Nikolaus Heinrich von Schönfeld

Herb rodziny von Schönfeld

Urodził się 9 marca 1733 roku w Schlönwitz(Słonowice) w powiecie świdwińskim. Jego rodzicami byli Kaspar Heinrich von Schönfeld posiadający majątek w Słonowicach oraz Dorothea Christiane z domu Schwerin. Młody Nikolaus wstąpił w 1747 roku jako Fahnenjunker(podchorąży) do Pruskiego Regimentu Dragonów Nr.2. 21 stycznia 1751 roku otrzymał awans na chorążego i patent. Rok później, 22 tycznia 1752 roku został adiutantem szefa pułku, generała Reimara von Schwerina. Po jego śmierci został adiutantem generała Nikolausa von Katzlera. Następnie przeniósł się do elitarnego pruskiego pułku kawalerii Gensdarmes i został tam najmłodszym porucznikiem w dniu 12 października 1754 roku. 22 lipca 1755 otrzymał przeniesienie do Regimentu Huzarów Nr.3. Podczas wojny siedmioletniej walczył w bitwie pod Pragą, gdzie został ciężko ranny, a później uczestniczył w bitwach pod Roßbach, Leuthen i Zorndorf gdzie został ponownie ranny. 21 października 1758 roku został Stabsrittmeisterem(pośredni stopień oficerski, kapitan sztabowy kawalerii). 11 grudnia 1759 roku awansował na kapitana i otrzymał dowództwo kompanii. Z powodu licznych ran i bezczynności oddziału, 12 czerwca 1761 roku poprosił o dymisję i otrzymał ją.

Rynek w Rinteln. Zdjecie współczesne.

W 1762 roku rozpoczął służbę u landgrafa Hessen-Kassel, Fryderyka II w Rinteln. W 1762 roku został wyróżniony podczas akcji rewizyjnej przeciwko Francuzom w Nauheim i klasztorze Arnsburg. 26 listopada 1762 został dowódcą korpusu gwardii Hessen-Kessel w randze majora i jednocześnie osobistym adiutantem landgrafa Fryderyka II. W 1763 roku został koniuszym(Stallmeister), a w 1765 szambelanem. W kolejnych latach awansował na majora i podpułkownika. Landgraf Fryderyk II dał mu 5 marca 1769 roku Order Zasługi Wojennej Hessen(Militär-Verdienstorden/Der Orden Pour la vertu militaire). 15 sierpnia 1776 roku otrzymał stopień pułkownika. W dniu 2 grudnia 1782 roku został podpułkownikiem gwardii w randze generała majora. 16 marca 1790 roku kilka lat po śmierci Fryderyka II w Hesji zrezygnował ze służby w korpusie gwardii i został głównodowodzącym armii belgijskiej toczącej wojnę przeciwko Austrii. Jego służba nie trwała jednak długo, gdyż Prusy podpisały konwencję w Reichenbach(Dzierżoniowie) i miały wycofać się od ingerowania w sprawy belgijskie. Po początkowych sukcesach w kampanii, Schönfeld musiał przejść na emeryturę i opuścić Belgię.

Plan fortyfikacji świdnickiej twierdzy.

2 lutego 1791 roku powrócił jednak do służby pruskiej i został generałem porucznikiem kawalerii z patentem z dnia 5 lutego 1791 roku, ponadto otrzymywał stałą roczną pensję w wysokości 4000 talarów. 18 lutego 1791 roku został komendantem twierdzy w Świdnicy(Festung Schweidnitz). 29 maja 1792 roku został doradcą wojskowym i przywódcą korpusu emigracyjnego. 14 lipca 1792 roku otrzymał Order Wielkiego Czerwonego Orła. Podczas wojny pierwszej koalicji(1792-1797) brał udział w bitwie pod Kaiserslautern, gdzie dowodził Regimentem Piechoty Nr.39, Batalionem Fizylierów Nr.20, jedną kompanią Jägerów, jedną kompanią Jägerów trierskich, pięcioma szwadronami Kirasjerów Borstella Nr.7 i Dragonów Lottum Nr.1, dwoma szwadronami Husarzy z Eben Nr.2 oraz jedną baterią i jedną konną baterią artylerii w liczbie 16 dział. W bitwie pod Pirmasens został ranny. Ponadto brał udział w oblężeniu Moguncji i potyczkach pod Hochheim i Kostheim. Król pruski za liczne zasługi nadal mu ponownie w 1793 roku Order Czerwonego Orła. 24 maja 1794 roku Schönfeld dowodził wojskami pruskimi na północ od Wisły. Walczył w bitwach pod Modlinem i Dębnikami. 17 listopada 1794 roku otrzymał premię za zasługi w wysokości 1000 talarów. Zmarł 22 sierpnia 1795 roku w Świdnicy w wyniku upadku z konia. Został pochowany w ogrodzie w zamku w Werben(Spreewald) koło Chociebuża.

Fryderyk II, Landgraf Hesse-Kassel w latach 1760-1785 i pruski generał w mundurze oficerskim 45 pruskiego pułku piechoty. Obraz namalowano w 1773 roku.

Podczas służby na dworze Fryderyka II w Hesji poznał wdowę Marię Eleonorę Dorotę von Wintzingerode z domu Adelborn z którą ożenił się 4 sierpnia 1768 roku. Niestety Maria zmarła po wypadnięciu z wozu i stratowaniu przez konia. 25 czerwca 1781 roku poślubił w Kassel Mariannę Charlotte von Belcastel d’Escayrac jedną z dwórek landgrafa. Po pierwszym ślubie z Marią, Nikolaus von Schönfeld otrzymał od Fryderyka II wolny plac w Lengbergu koło Kassel. Tam generał wybudował w roku 1777 zamek z parkiem, jako swoją letnią rezydencję. W 1790 roku rezydencję przejął heski landgraf Wilhelm IX. 3 lata później wykupił go Andries Hendrik Thorbecke z zamiarem założenia tam fabryki wyrobów tytoniowych. Jego plan się nie powiódł. Na początku XIX wieku zamek wielokrotnie zmieniał właściciela. Przez kilka lat był on w posiadaniu frankfurckiego bankiera Carla Jordana, który organizował w nim spotkania literatów. Jego częstymi gośćmi byli m. in. Bracia Grimm, którzy zakochali się w jego architekturze i okolicznych krajobrazach. Od 2014 roku, każdego lata w parku Schönfeld organizowana jest scena na której odbywają się musicale Festiwalu Braci Grimm. Do dziś w samym zamku znajdują się restauracja oraz muzeum.

Schloss Schönfeld w Kassel, letnia rezydencja Nikolausa Heinricha von Schönfeld w którym często na początku XIX wieku gościli bracia Grimm.

Obraz ,,Ansicht von Schloss Schoenfeld in Kassel”(Widok zamku Schoenfeld w Kassel). Obraz autorstwa Ludwiga Emila Grimma – trzeciego ze słynnego rodzeństwa.

 

LITERATURA:

  1. Menz, Martin. „Nikolaus Heinrich von Schönfeld (1733 – 1795)”. Museumslandschaft Hessen Kassel (MHK). Udostępniono 21 maj 2021. https://altemeister.museum-kassel.de/269784/.
  2. „Nikolaus Heinrich von Schönfeld”. W Wikipedia, 15 grudzień 2020. https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nikolaus_Heinrich_von_Sch%C3%B6nfeld&oldid=994421954.
  3. „Nikolaus Heinrich von Schönfeld”. W Wikipedia, 3 luty 2021. https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Nikolaus_Heinrich_von_Sch%C3%B6nfeld&oldid=208385905.

Adam Kotarski – Urodzony w 1998 roku w Świdwinie. Student Historii, specjalizacji Archiwistyki i zarządzania dokumentacją na UAM w Poznaniu. W swojej pasji najbardziej skupia się na badaniu historii lokalnej Pomorza Zachodniego, historii drugiej wojny światowej, a zwłaszcza jednostek niemieckich i cudzoziemskich służących w armii niemieckiej w latach 1939-1945, oraz historii 1 i 2 Armii Polska Polskiego na Wschodzie.