Wielka Szpera

5 września 1942 roku, w łódzkim getcie rozpoczęła się Wielka Szpera

Była to akcja, podczas której żydowscy policjanci i niemieccy żandarmi przeszukiwali domy i zabierali wszystkich nieprzydatnych do pracy Żydów, głównie chorych i zniedołężniałych, a także dzieci poniżej 10 lat.

Nazwa „Szpera” pochodzi od niemieckich słów Allgemeine Gehsperre, oznaczających całkowity zakaz opuszczania domów. Zakaz ten obowiązywał Żydów od 5 września. Haniebną rolę w czasie Wielkiej Szpery odegrał przełożony Starszeństwa Żydów w łódzkim getcie – Mordechaj Chaim Rumkowski. Dzień przed rozpoczęciem akcji wygłosił przemówienie, w którym wezwał mieszkańców zamkniętej dzielnicy, by oddali swoje dzieci dla ratowania innych. Słynny cytat jego przemówienia brzmiał: „Ja muszę przeprowadzić tę krwawą operację. Muszę poświęcić członki, by ratować ciało. Muszę odebrać wam dzieci, bo inaczej inni zginą wraz z nimi”.

Atmosferę tego wydarzenia doskonale opisują wspomnienia, których wiele zachowało się w relacjach, dziennikach i pamiętnikach. Jedna z mieszkanek getta – Sara Selver Urbach, tak oto wspomina tamto wydarzenie: „O piątej rano potworny krzyk dobiegł od ulicy Wawelskiej. W pierwszej chwili to, co do nas dotarło, było jak upiorne, przeszywające echo, wieszczące coś przerażającego. Był to dźwięk skargi, ale płynącej nie tylko od jednej osoby. To wycie wybuchło z masy ludzi, przede wszystkim kobiet. Wszystkie krzyczały jakby jedna. Powietrze było przesycone rwącym krzykiem niewypowiedzianej klęski, ten krzyk przeniknął nas do rdzenia, napełniając strachem. Wkrótce zobaczyłyśmy przez deszczułki w okiennicy naszego sklepu duże, podobne do ciężarówek wozy. Były załadowane niezliczonymi dziećmi, a za wozami szły matki, którym dzieci właśnie zostały odebrane. Kobiety oszalałe z desperacji i rozpaczy. Pamiętam, jak jakiś chłopiec w wieku około ośmiu lat wyskoczył nagle z wozu i zaczął uciekać. Widziałam, jak policjant walczył ze zdesperowaną kobietą, która nie dała się odpędzić od wozów i tak jak ranne zwierzę próbowała wykraść swoje dziecko”.

Wielka Szpera zakończyła się 12 września 1942 r. Pochłonęła życie od 15 do 20 tys. Żydów. Wszystkich wywieziono do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.